7.3 - Bahasa Melayu sebagai Bahasa Ilmu dan Bahasa Perpaduan

• Seiring dengan kemerdekaan negara, bahasa Melayu diiktiraf sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi.
• Kedudukannya dimartabatkan melalui Akta Bahasa Kebangsaan, pentadbiran, sistem pendidikan, UKM dan DBP.
• Bahasa ilmu: bahasa yang mampu menjadi perantaraan penyampaian ilmu pengetahuan hingga peringkat tinggi.
• Bahasa rasmi: bahasa yang digunakan dalam urusan rasmi seperti pentadbiran, sistem pendidikan, perdagangan dan kehakiman.

Akta Bahasa Kebangsaan

• Bahasa Melayu ialah bahasa rasmi dan alat untuk memupuk perpaduan kaum.
• Akta Bahasa Kebangsaan diperkenalkan pada tahun 1967 dan dikenali sebagai Akta 32.
• Akta digubal di bawah Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan Malaysia.
• Akta mula dikuatkuasakan pada 1 Julai 1971.
• Seksyen 2 menetapkan segala urusan rasmi kerajaan menggunakan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar.
• Seksyen 8 menetapkan bahasa Melayu digunakan dalam mana-mana mahkamah di Malaysia, kecuali pemberian keterangan oleh seseorang saksi.

Bahasa Rasmi Pentadbiran

• Bahasa Melayu menjadi unsur penggerak jentera pentadbiran negara.
• Bahasa Melayu menjadi alat komunikasi rasmi dalam urusan kementerian dan jabatan kerajaan.
• Bahasa Melayu digunakan sepenuhnya dalam urusan mahkamah pada tahun 1990.

Memperkasakan Bahasa Melayu dalam Sistem Pendidikan

• Pembukaan sekolah menengah kebangsaan berbahasa pengantar bahasa Melayu dipergiat di seluruh negara.
• Sekolah Alam Shah, Sekolah Seri Puteri dan Kolej Sultan Abdul Halim menggunakan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar.
• Bahasa pengantar yang sama memupuk semangat kekitaan dan bersatu dalam kalangan murid.
• Bilangan guru terlatih bahasa Melayu ditambah di sekolah menengah kebangsaan, manakala guru khas disediakan untuk sekolah menengah jenis kebangsaan.

UKM sebagai Pusat Keilmuan Bahasa Melayu

• Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) ditubuhkan pada 18 Mei 1970 untuk memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu.
• UKM ialah pusat pengajian tinggi awam pertama yang memperkenalkan pengajian pelbagai jurusan dan bidang kursus dalam bahasa Melayu.
• Institut Bahasa, Kesusasteraan dan Kebudayaan Melayu (IBKKM) ditubuhkan pada 1 Disember 1972.
• IBKKM menjadikan UKM pusat penyelidikan dan rujukan bahasa, kesusasteraan dan kebudayaan tamadun Melayu.
• IBKKM dinamakan Institut Alam dan Tamadun Melayu (ATMA) pada tahun 1992.
• ATMA menjadi tumpuan penyelidik, sasterawan, karyawan dan budayawan pelbagai kaum dari dalam dan luar negara.
• Pengiktirafan Muhammad Haji Salleh dan Siti Zainon Ismail sebagai Sasterawan Negara membuktikan kejayaan UKM sebagai pusat keilmuan bahasa Melayu.

Peranan Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP)

• Ditubuhkan pada 22 Jun 1956 di Bukit Timbalan, Johor Bahru, Johor hasil resolusi Kongres Bahasa dan Persuratan Melayu Ketiga.
• Bertujuan memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi dan bahasa ilmu.
• Nama asal DBP ialah Balai Pustaka.
• Pengarah pertama ialah Ungku Abdul Aziz bin Ungku Abdul Hamid; jawatan ini kini dikenali sebagai Ketua Pengarah.
• Pejabat wilayah dan cawangan dibuka di Pulau Pinang, Johor, Kelantan, Sarawak dan Sabah untuk mengembangkan bahasa dan sastera sebagai medium perpaduan.
• DBP mengembangkan bahasa dan sastera Melayu melalui:
  • penerbitan buku, majalah dan risalah;
  • seminar dan bengkel; serta
  • aktiviti bersempena dengan Minggu dan Bulan Bahasa Kebangsaan.
• Slogan “Bahasa Jiwa Bangsa” dilancarkan pada tahun 1960 untuk mengukuhkan masyarakat yang bersatu padu melalui bahasa.