4.4 - Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British

Latar Belakang Penyerahan

Pentadbiran Tentera di Sarawak

• 11 September 1945: Tentera Australia mendarat di Kuching dan memperkenalkan British Borneo Civil Affairs Unit (BBCAU).
• 1946: British memperkenalkan BMA di Sarawak.
• 1 Julai 1946: Charles Vyner Brooke menyerahkan Sarawak kepada kerajaan British; penyerahan ini mendapat tentangan hebat daripada masyarakat tempatan.

Faktor-faktor Penyerahan

Masalah Pewarisan Takhta

• Vyner Brooke semakin tua dan uzur serta tidak mempunyai anak lelaki untuk menggantikannya.
• Beliau enggan melantik anak saudaranya, Anthony Brooke, anak Bertram Brooke, sebagai pengganti.

Desakan Kerajaan British

• 19 Jun 1944: Pejabat Tanah Jajahan mendesak Vyner Brooke memberikan kuasa lebih luas kepada British.
• British mahu menguasai kekayaan ekonomi dan menjaga kepentingan pelaburannya di Sarawak.
• 28 Februari 1945: Pejabat Tanah Jajahan mengutus surat tentang pendirian untuk mengambil alih Sarawak; Vyner Brooke akhirnya bersetuju.

Masalah Kewangan

• Ekonomi Sarawak terjejas selepas Perang Dunia Kedua; lombong minyak musnah dan ladang getah terbiar.
• Kemudahan pendidikan, kesihatan, jalan raya dan lapangan terbang perlu dibaiki.
• Vyner Brooke tidak mampu membangunkan semula Sarawak.

Proses Penyerahan

• 28 Februari 1945: Pejabat Tanah Jajahan meminta Vyner Brooke menandatangani surat perjanjian dengan George Henry Hall.
• 24 Oktober 1945: Vyner Brooke bersetuju menyerahkan Sarawak kepada British.
• Kerajaan British mengarahkan beliau mendapatkan kelulusan Majlis Negeri dan persetujuan rakyat Sarawak.
• Vyner Brooke menghantar setiausaha peribadinya, Gerard T. MacBryan, untuk mendapatkan persetujuan ketua tempatan.
• MacBryan kembali ke England dengan dokumen yang ditandatangani; penyerahan dibuat tanpa pengetahuan rakyat Sarawak.
• 2 Mei 1946: Ahli Parlimen British L.D. Gammans dan David Rees Williams tiba di Kuching untuk membuat tinjauan.
• Tinjauan mendapati sebahagian besar peribumi menentang, orang Cina menyokong dan sebahagian penduduk tidak memahami maksud penyerahan.
• Laporan tinjauan dibawa ke Majlis Negeri untuk diundi.
• Rang Undang-Undang Penyerahan (Cession Bill) diluluskan: 19 undi menyokong dan 16 undi menentang.
• 21 Mei 1946: Dokumen penyerahan ditandatangani oleh Vyner Brooke dan wakil kerajaan British, C.W. Dawson, di Astana, Kuching.
• Taraf Sarawak sebagai negeri naungan British dimansuhkan lalu disahkan sebagai tanah jajahan British.
• 1 Julai 1946: Upacara penyerahan berlangsung di hadapan bangunan Mahkamah, Pangkalan Batu, Kuching; peristiwa ini dikenali sebagai Hari Penyerahan atau Cession Day.