9.6 - Gizi Seimbang

Konsep Gizi Seimbang

• Gizi seimbang mengandungi semua tujuh kelas makanan—karbohidrat, lipid, protein, vitamin, garam mineral, serat dan air—dalam kadar yang betul dan kuantiti seimbang mengikut keperluan individu untuk mengekalkan kesihatan optimum.

Penentuan Nilai Tenaga dalam Sampel Makanan

• Nilai tenaga: Jumlah tenaga yang dibebaskan apabila satu gram makanan dioksidakan dengan lengkap.
• Unit: kilojoule per gram (${\text{kJ g}}^{-1}$).
• $1\text{ kalori}=4.2\text{ joule}$; $1\text{ kilojoule}=1000\text{ joule}$.

Eksperimen Nilai Tenaga Makanan

• Bakar sampel makanan yang telah ditimbang di bawah tabung didih yang mengandungi jisim air suling yang diketahui.
• Catat suhu awal dan suhu tertinggi air.
• Tetapkan jisim air apabila membandingkan sampel makanan.

$\text{Nilai tenaga }({\text{kJ g}}^{-1})=\frac{\text{Jisim air (g)}\times 4.2{\text{ J g}}^{-1}{}^{\circ }{\text{C}}^{-1}\times \text{peningkatan suhu }({}^{\circ }\text{C})}{\text{jisim sampel makanan (g)}\times 1000}$

Penentuan Kandungan Vitamin C dalam Jus Buah atau Sayur

• DCPIP berwarna biru dan dinyahwarnakan oleh vitamin C.
• Tambah larutan asid askorbik $0.1\%$ kepada $1\text{ ml}$ larutan DCPIP $1\%$ sehingga dinyahwarnakan; catat isipadunya.
• Ulang dengan setiap jus buah atau sayur menggunakan kepekatan dan isi padu DCPIP yang sama.
• Isi padu jus yang lebih kecil untuk menyahwarnakan DCPIP menunjukkan kandungan vitamin C yang lebih tinggi.

$\text{Peratus vitamin C}=\frac{\text{isi padu larutan asid askorbik}}{\text{isi padu jus yang digunakan}}\times 0.1\%$

$\text{Kepekatan vitamin C }({\text{mg ml}}^{-1})=\frac{\text{isi padu larutan asid askorbik}}{\text{isi padu jus yang digunakan}}\times 1.0\%$

• Penyimpanan pada suhu rendah mengekalkan lebih banyak vitamin C; pendedahan berpanjangan dan suhu tinggi mengurangkan kandungan vitamin C.

Pengubahsuaian Gizi untuk Individu Tertentu

• Gizi seimbang berbeza mengikut gaya hidup, keadaan kesihatan dan keperluan nutrisi individu.
• Obesiti: Kurangkan karbohidrat dan lemak; tingkatkan sayur-sayuran dan buah-buahan.
• Lemak tepu dan kolesterol berlebihan meningkatkan risiko diabetes melitus serta penyakit kardiovaskular seperti aterosklerosis dan hipertensi yang boleh menyebabkan infarksi miokardium atau strok.
• Rawatan kanser: Ubah suai gizi untuk membekalkan tenaga mencukupi, mengurangkan risiko jangkitan dan mempercepat pemulihan.
• Pinggan Sihat Malaysia menunjukkan kuantiti relatif kelas makanan dalam gizi seimbang.