9.2 - Pencernaan

Jenis Pencernaan

• Pencernaan menguraikan makanan yang besar dan kompleks kepada bentuk yang kecil, ringkas dan boleh larut supaya mudah diserap.

Pencernaan Fizikal

• Pemecahan makanan secara mekanikal kepada butiran kecil.
• Melibatkan pengunyahan dan peristalsis.

Pencernaan Kimia

• Penguraian molekul kompleks kepada molekul ringkas.
• Melibatkan tindak balas enzim.

Pencernaan Karbohidrat di dalam Mulut

1. Makanan merangsang kelenjar air liur merembeskan air liur.
2. Amilase air liur menghidrolisis kanji kepada maltosa.

$\text{Kanji}+\text{Air}\stackrel{\text{Amilase air liur}}{\to }\text{Maltosa}$

3. Air liur pada pH $6.5-7.5$ membolehkan amilase air liur bertindak secara optimum.
4. Air liur membantu membentuk bolus supaya mudah ditelan.
5. Semasa menelan, epiglotis menutup bukaan trakea.
6. Peristalsis—pengecutan dan pengenduran otot secara beritma di sepanjang salur alimentari—menolak bolus melalui esofagus ke perut.

Pencernaan Protein di dalam Perut

• Kelenjar gaster mengandungi:
  • Sel utama—merembeskan pepsinogen.
  • Sel parietal—merembeskan asid hidroklorik.
  • Sel mukus—merembeskan mukus.
• Asid hidroklorik mengaktifkan pepsinogen yang tidak aktif menjadi pepsin.
• Pepsin menghidrolisis protein menjadi polipeptida.

$\text{Protein}+\text{Air}\stackrel{\text{Pepsin}}{\to }\text{Polipeptida}$

• Asid hidroklorik menyediakan pH $1.5-2.0$ untuk tindakan pepsin, menghentikan tindakan amilase air liur dan membunuh bakteria dalam makanan.
• Mukus melindungi dinding perut daripada tindakan asid hidroklorik dan enzim pencernaan.
• Peristalsis menggaul makanan dengan jus gaster selama beberapa jam sehingga membentuk kim yang separa cair.
• Kim memasuki duodenum dengan perlahan apabila otot sfinkter mengendur.

Pencernaan di dalam Usus Kecil

• Usus kecil terdiri daripada duodenum, jejunum dan ileum.
• Duodenum menerima kim, hempedu dan jus pankreas.

Hempedu

• Hati menghasilkan hempedu; pundi hempedu menyimpannya.
• Hempedu memasuki duodenum melalui duktus hempedu.
• Hempedu meneutralkan kim berasid, menyediakan keadaan beralkali pada pH $7.6-8.6$, dan mengemulsikan lipid kepada titisan halus untuk menambah luas permukaan tindakan lipase.

Jus Pankreas

• Pankreas merembeskan amilase pankreas, tripsin dan lipase ke dalam duodenum melalui duktus pankreas.

$\text{Kanji}+\text{Air}\stackrel{\text{Amilase pankreas}}{\to }\text{Maltosa}$

$\text{Polipeptida}+\text{Air}\stackrel{\text{Tripsin}}{\to }\text{Peptida yang lebih pendek}$

$\text{Lipid}+\text{Air}\stackrel{\text{Lipase}}{\to }\text{Asid lemak}+\text{Gliserol}$

Jus Usus

• Kelenjar pada dinding ileum merembeskan mukus dan jus usus yang mengandungi maltase, sukrase, laktase, lipase dan erepsin.
• Medium beralkali membolehkan enzim bertindak secara optimum.

$\text{Maltosa}+\text{Air}\stackrel{\text{Maltase}}{\to }\text{Glukosa}$

$\text{Sukrosa}+\text{Air}\stackrel{\text{Sukrase}}{\to }\text{Glukosa}+\text{Fruktosa}$

$\text{Laktosa}+\text{Air}\stackrel{\text{Laktase}}{\to }\text{Glukosa}+\text{Galaktosa}$

$\text{Peptida}+\text{Air}\stackrel{\text{Erepsin}}{\to }\text{Asid amino}$

$\text{Lipid}+\text{Air}\stackrel{\text{Lipase}}{\to }\text{Asid lemak}+\text{Gliserol}$

Eksperimen Pencernaan Sampel Makanan

Kanji

• Hipotesis: Amilase menghidrolisis kanji kepada gula penurun.
• Susunan: Bandingkan kanji + amilase dengan kanji + air suling; rendam pada $37{}^{\circ }\text{C}$ selama 10 minit.
• Ujian: Larutan iodin menguji kanji; larutan Benedict dengan pemanasan menguji gula penurun.
• Kesimpulan: Amilase menghidrolisis kanji kepada gula penurun.

Protein

• Hipotesis: Pepsin menghidrolisis protein dalam ampaian albumen kepada polipeptida.
• Susunan: Bandingkan albumen + asid hidroklorik cair + pepsin dengan albumen + asid hidroklorik cair + air suling; rendam pada $37{}^{\circ }\text{C}$ selama 20 minit.
• Pemerhatian: Campuran yang mengandungi pepsin menjadi lebih jernih.
• Kesimpulan: Pepsin menghidrolisis protein kepada polipeptida dalam medium berasid.

Lipid

• Hipotesis: Lipase menghidrolisis lipid kepada asid lemak dan gliserol.
• Susunan: Masukkan minyak masak, natrium karbonat, cecair pencuci pinggan dan fenolftalein ke dalam dua tabung uji; tambah lipase ke dalam satu tabung dan air suling ke dalam tabung kawalan; rendam pada $37{}^{\circ }\text{C}$.
• Pemerhatian: Campuran lipase berubah daripada merah jambu kepada tidak berwarna apabila asid lemak menurunkan pH.
• Kesimpulan: Lipase menghidrolisis lipid kepada asid lemak dan gliserol.