6.5 - Tragedi Hubungan antara Kaum

• 13 Mei 1969: rusuhan antara kaum berlaku beberapa hari selepas Pilihan Raya Umum Ketiga.
• Keputusan pilihan raya menimbulkan ketegangan antara penyokong parti politik yang memprovokasikan keadaan.
• Rusuhan tertumpu di Kuala Lumpur, Selangor dan kawasan sekitarnya.

Rusuhan Kaum

Faktor Rusuhan

• Ketidakseimbangan ekonomi dan sosial.
• Keadaan dan keputusan Pilihan Raya Umum Ketiga 1969.
• Ketegangan semasa kempen apabila parti politik mengeksploitasi isu yang menyentuh sensitiviti kaum.
• PKM mengambil kesempatan untuk mempengaruhi penduduk supaya bermusuhan antara kaum.
• Parti yang bertanding menggunakan sentimen perkauman dan keagamaan untuk mendapatkan sokongan.
• Perarakan kemenangan pilihan raya yang tidak terkawal menimbulkan kekacauan dan perbuatan provokatif.

Langkah yang Diambil bagi Mengatasi Masalah Peristiwa 13 Mei 1969

• Langkah serta-merta diambil untuk:
  • mengelakkan kekacauan;
  • menghentikan rusuhan; dan
  • menghalang rusuhan daripada merebak ke bandar lain.
• Langkah utama: darurat, Majlis Gerakan Negara (MAGERAN) dan peranan Raja-raja Melayu.

Darurat

• 16 Mei 1969: Yang di-Pertuan Agong mengisytiharkan perintah darurat di seluruh negara.
• Perlembagaan digantung dan Parlimen ditangguh.
• Pusat perlindungan diwujudkan di beberapa tempat.
• Polis menguatkuasakan perintah berkurung; orang ramai dikehendaki tinggal di kediaman masing-masing.
• Jawatankuasa ditubuhkan untuk menyusun semula perkhidmatan penerangan kerajaan.
• Berita media ditapis untuk memastikan kesahihannya.
• Kerajaan memastikan penduduk, terutama di pusat perlindungan, memperoleh bekalan makanan.
• Mangsa dipindahkan ke Stadium Merdeka dan Tiong Nam Settlement; semangat saling membantu terserlah di pusat perlindungan.
• Kampung Baru dipagar dan dijadikan kawasan perintah berkurung yang besar.
• Tentera melindungi penduduk di beberapa kem tentera.

Majlis Gerakan Negara (MAGERAN)

• Penubuhan MAGERAN diperkenankan oleh Yang di-Pertuan Agong.
• Pengerusi: Tun Abdul Razak Hussein.
• Ahli: pegawai perkhidmatan awam serta pegawai tinggi polis dan tentera.
• Tempoh kuasa: 16 Mei 1969 hingga 23 Februari 1971.
• Peranan utama: memerintah semasa darurat dan mengawal ketenteraman negara.
• Dua fokus utama:
  • masalah perpaduan kaum; dan
  • ketidakseimbangan ekonomi antara kaum.
• Tanggungjawab:
  • mengembalikan keamanan dan undang-undang;
  • menentukan pentadbiran negara yang licin;
  • mengembalikan keharmonian dan kepercayaan antara kaum;
  • menggantung sementara penerbitan semua akhbar sehingga negara kembali tenang;
  • menguatkuasakan Akta Hasutan 1948; dan
  • menugaskan Jabatan Penerangan menapis berita palsu serta menerangkan usaha kerajaan.

Peranan Raja

• Raja-raja Melayu membantu memulihkan keadaan negara.
• Sultan Perak, Sultan Idris Iskandar Shah II, menasihati rakyat supaya menjaga keamanan.
• Pemimpin masyarakat dan politik Perak menubuhkan Jawatankuasa Muhibah.
• Jawatankuasa Muhibah menulis surat merayu penduduk supaya bertenang dan membantu mengekalkan keamanan.
• Raja di negeri lain meminta rakyat bertenang dan mematuhi undang-undang.