5.5 - Perjanjian Julai 1963 dan Peristiwa Pengisytiharan Malaysia

Perjanjian Julai 1963 (Malaysia Agreement - MA63)

• Turut dikenali sebagai Perjanjian Malaysia atau Malaysia Agreement (MA63).
• Ditandatangani di London pada 9 Julai 1963 oleh kerajaan British, Persekutuan Tanah Melayu, Sarawak, Sabah dan Singapura.
• Kandungannya berasaskan perkara yang dikemukakan oleh Jawatankuasa Antara Kerajaan (JAK).
• Prinsip utama: mengiktiraf hak yang sama kepada semua negeri dalam Malaysia.

Inti Pati Perjanjian Malaysia

1. Tarikh pembentukan Malaysia ditetapkan pada 31 Ogos 1963.
2. Sarawak, Sabah dan Singapura menjadi ahli Persekutuan Malaysia bersama-sama Persekutuan Tanah Melayu.
3. Kerajaan British mengiktiraf kedaulatan Sarawak, Sabah dan Singapura dalam Malaysia.
4. Sarawak dan Sabah diberikan kelebihan untuk menubuhkan kabinet negeri.
5. Sarawak dan Sabah diberikan tempoh peralihan, antaranya dalam pentadbiran awam dan pendidikan.
6. Kerusi Parlimen diperuntukkan kepada Singapura sebanyak 15 kerusi, Sarawak 24 kerusi dan Sabah 16 kerusi.
7. Bumiputera Sarawak dan Sabah mendapat pengiktirafan sama seperti orang Melayu dalam Perlembagaan Persekutuan.

Misi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB)

• Indonesia membuat bantahan rasmi terhadap pembentukan Malaysia di Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB).
• Pada 12 Ogos 1963, Setiausaha Agung PBB U Thant mengumumkan penubuhan United Nations Malaysia Mission (UNMM) untuk menilai dan membuat laporan.
• Laurence Michelmore, Duta Amerika Syarikat di PBB, mengetuai tinjauan di Sarawak dan Sabah.
• Pengisytiharan yang dirancang pada 31 Ogos 1963 ditangguhkan kerana laporan Setiausaha Agung PBB hanya siap pada 14 September 1963.
• Laporan 14 September 1963 menyatakan penduduk Sarawak dan Sabah menerima pembentukan Malaysia.

Peristiwa Pengisytiharan Malaysia

• Malaysia diisytiharkan pada 16 September 1963.
• Istiadat pengisytiharan diadakan serentak di Kuala Lumpur, Sarawak dan Sabah.

Pengisytiharan di Kuala Lumpur

• Yang di-Pertuan Agong membacakan Pengisytiharan Malaysia di Stadium Merdeka.
• Pengisytiharan disaksikan oleh Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj.

Pengisytiharan di Sarawak

• Datu Abang Haji Openg Abang Sapiee mengangkat sumpah sebagai Yang di-Pertua Negeri Sarawak.
• Khir Johari, wakil Kerajaan Persekutuan, membacakan Pengisytiharan Malaysia di Kuching.
• Anggota kabinet negeri turut hadir.

Pengisytiharan di Sabah

• Datu Mustapha Datu Harun mengumumkan Pengisytiharan Malaysia di Kota Kinabalu.
• Beliau menandatangani surat sumpah jawatan sebagai Yang di-Pertua Negeri Sabah yang pertama.
• Tun Abdul Razak Hussein mewakili Kerajaan Persekutuan.