5.4 - Langkah Pembentukan Malaysia

• Usul pembentukan Malaysia dibentangkan di Dewan Rakyat pada 16 Oktober 1961 dan mendapat sokongan majoriti ahli dewan.
• Sokongan tersebut membolehkan kerajaan Persekutuan Tanah Melayu menggerakkan usaha pembentukan Malaysia.

Siri Lawatan Pemimpin

• Julai 1961: Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj melawat Sarawak dan Brunei untuk meninjau, bertemu pemimpin tempatan dan menerangkan rancangan pembentukan Malaysia.
• Ogos 1962: Datu Bandar Abang Haji Mustapha, Temenggung Jugah anak Barieng, Donald Stephens dan Datu Mustapha Datu Harun melawat Persekutuan Tanah Melayu untuk meninjau kemajuannya.
• November 1962: Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj melawat Sarawak dan Sabah.
• Rombongan Dr. Burhanuddin al-Helmi dan Ghafar Baba turut melawat Sarawak dan Sabah.
• Lawatan menunjukkan kesepakatan ahli politik di Tanah Melayu dan menjelaskan gambaran sebenar rancangan Malaysia kepada penduduk Sarawak dan Sabah.

Jawatankuasa Setia Kawan Malaysia (JSKM)

• Malaysia Solidarity Consultative Committee (MSCC), atau JSKM, ditubuhkan semasa Persidangan Ahli-ahli Parlimen Komanwel di Singapura pada 23 Julai 1961.
• Turut dikenali sebagai Jawatankuasa Perundingan Perpaduan Malaysia (JPPM).
• Dianggotai wakil pemimpin Persekutuan Tanah Melayu, Singapura, Sarawak dan Sabah; Donald Stephens menjadi pengerusi.
• Bermesyuarat empat kali di Jesselton, Kuching, Kuala Lumpur dan Singapura.
• Mesyuarat kedua memutuskan untuk menyokong rancangan Malaysia.
• Tujuan penubuhan:
  1. Meyakinkan penduduk Sarawak dan Sabah tentang pembentukan Malaysia.
  2. Menyediakan ruang perbincangan untuk mendapatkan kata sepakat.
  3. Mengumpulkan pandangan tentang pembentukan Malaysia.
  4. Menyebarkan maklumat berkaitan Malaysia.
  5. Memupuk aktiviti penghebahan dan mempercepat pembentukan Malaysia, termasuk mendedahkan kemajuan pentadbiran dan projek pembangunan di Persekutuan Tanah Melayu.

Referendum Singapura

• Rundingan kerajaan Persekutuan Tanah Melayu dengan Singapura pada Ogos hingga September 1962 menghasilkan persetujuan penyertaan Singapura.
• Referendum pada awal September 1962 menentukan bentuk pilihan penyertaan Singapura.
• Rakyat Singapura bersetuju bergabung membentuk Malaysia mengikut syarat kerajaan Singapura dan Persekutuan Tanah Melayu.

Rundingan London

• Rundingan kerajaan Persekutuan Tanah Melayu dengan kerajaan British di London pada November 1961 membincangkan pembentukan Malaysia.
• Kedua-dua kerajaan bersetuju menubuhkan suruhanjaya untuk meninjau reaksi penduduk Sarawak dan Sabah.

Suruhanjaya Cobbold

• Dibentuk secara rasmi pada Januari 1962 dengan wakil lantikan kerajaan British dan Persekutuan Tanah Melayu.
• Pengerusi: Lord Cobbold.
• Ahli: Sir Anthony Abell, Sir David Watherston, Muhammad Ghazali Shafie dan Wong Pow Nee.
• Melawat 35 pusat: 20 di Sarawak dan 15 di Sabah.
• Menyerahkan laporan kepada kerajaan British dan Persekutuan Tanah Melayu menjelang Jun 1962.
• Laporan:
  1. Dua pertiga penduduk menyokong pembentukan Malaysia.
  2. Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu 1957 dijadikan asas Perlembagaan Persekutuan yang baharu.
  3. Sarawak dan Sabah diberi kuasa autonomi serta jaminan khas yang tidak boleh dipinda atau dibatalkan oleh Kerajaan Persekutuan tanpa persetujuan Kerajaan Negeri berkenaan.

Jawatankuasa Antara Kerajaan (JAK)

• Kerajaan British dan Persekutuan Tanah Melayu mengumumkan penubuhan JAK pada Ogos 1962.
• Diwakili kerajaan British, Persekutuan Tanah Melayu, Sarawak dan Sabah.
• Bertujuan menyediakan rangka perlembagaan dan membentuk keperluan untuk melindungi kepentingan Sarawak dan Sabah.
• Pengerusi: Lord Lansdowne, Menteri Tanah Jajahan.
• Timbalan pengerusi: Tun Abdul Razak Hussein.
• Wakil Sarawak: Ketua Setiausaha, Peguam Negeri, Setiausaha Kewangan, Datu Bandar Abang Haji Mustapha, Temenggong Jugah anak Barieng, Pengarah Montegrai, Ling Beng Siew dan Chia Chin Sin.
• Wakil Sabah: Ketua Setiausaha, Peguam Negeri, Setiausaha Kewangan, Datu Mustapha Datu Harun, Donald Stephens dan Koo Siak Chiew.
• Lima jawatankuasa kecil: Perlembagaan, Kewangan, Perkhidmatan Awam, Perundangan dan Kehakiman serta Organisasi Jabatan.
• Mesyuarat pertama di Jesselton pada 30 Ogos 1962; mesyuarat terakhir di Kuala Lumpur pada 18–20 September 1962.
• Mengusulkan 18 perkara bagi Sarawak dan 20 perkara bagi Sabah untuk menjamin hak serta kepentingan rakyat kedua-dua negeri.
• Teras utama perlembagaan:
  • Islam ialah agama Persekutuan Malaysia, tetapi Sarawak dan Sabah dikecualikan.
  • Bahasa Melayu ialah bahasa rasmi Persekutuan Malaysia; bahasa Inggeris turut digunakan sebagai bahasa rasmi di Sarawak dan Sabah.
  • Sistem pendidikan di Sarawak dan Sabah kekal di bawah kawalan Kerajaan Negeri sehingga Majlis Negeri membuat pindaan.
  • Kerusi Parlimen: Sarawak 24, Sabah 16 dan Singapura 15.
  • Kuasa imigresen terletak di bawah Kerajaan Persekutuan, tetapi Sarawak dan Sabah mempunyai kuasa tersendiri mengendalikan hal ehwal imigresen.