5.3 - Reaksi Tempatan dan Negara Jiran terhadap Pembentukan Malaysia

Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj mengumumkan cadangan pembentukan Malaysia kepada wartawan asing di Hotel Adelphi, Singapura pada 27 Mei 1961.

Reaksi Tempatan terhadap Pembentukan Malaysia

Persekutuan Tanah Melayu

• Penduduk dan parti politik pada umumnya memberikan sambutan baik.
• Parti politik bersetuju secara prinsip walaupun berbeza pendapat tentang pelaksanaannya.
• Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj mendapat sokongan UMNO.

Sarawak

• Menyokong:
  • BARJASA pimpinan Datuk Patinggi Abdul Rahman Ya’kub dan Datu Tuanku Haji Bujang Tuanku Othman.
  • PANAS pimpinan Datu Bandar Abang Haji Mustapha.
  • PESAKA pimpinan Temenggung Jugah anak Barieng.
  • Sarawak Chinese Association (SCA).
• Menentang pada peringkat awal:
  • Sarawak United People’s Party (SUPP) pimpinan Ong Kee Hui.
  • Sarawak National Party (SNAP) pimpinan Stephen Kalong Ningkan.
• SNAP kemudiannya menyokong berdasarkan cadangan Jawatankuasa Setia Kawan Malaysia (JSKM).
• Pada Oktober 1962, PANAS, SNAP, BARJASA, SCA dan PESAKA bergabung membentuk Parti Perikatan Sarawak untuk menyokong Malaysia.
• Parti-parti tersebut menubuhkan gabungan penyokong Malaysia yang dinamakan Sarawak Alliance pada Januari 1963.

Sabah

• Reaksi awal:
  • Penduduk berasa curiga dan bimbang kerana perdagangan sedang berkembang, perkhidmatan awam semakin baik, kegiatan harian bebas dijalankan dan keselamatan dijamin tentera British.
  • Mereka mahu kemerdekaan secara berasingan atau sebuah Kesatuan Negeri-negeri Borneo yang merdeka.
  • Tanah Melayu dianggap jauh dan terasing; penyesuaian dengan politik, pilihan raya dan berkerajaan sendiri serta jarak dari Kuala Lumpur turut dibimbangi.
• Menyokong:
  • Parti utama menjelang pembentukan Malaysia ialah UNKO, USNO, Pasok Momogun dan Sabah Chinese Association (SCA).
  • USNO pimpinan Datu Mustapha Datu Harun menyokong sejak awal.
  • Sabah Alliance ditubuhkan pada Oktober 1962 oleh UNKO, USNO, United Pasok Momogun (UPKO), Democratic Party dan Sabah Indian Congress.
• Barisan Bersatu (United Front):
  • Dibentuk pada 9 Ogos 1961 oleh pemimpin Borneo untuk mencabar rancangan pembentukan Malaysia.
  • Dianggotai Ong Kee Hui, A.M. Azahari dan Donald Stephens (Fuad Stephens).
  • UNKO kemudiannya menyokong pembentukan Malaysia.

Singapura

• Menyokong:
  • People’s Action Party (PAP) pimpinan Lee Kuan Yew menyambut baik rancangan tersebut.
  • Pedagang dan pengusaha industri mengharapkan pasaran yang lebih besar.
  • Parti Buruh Singapura bersetuju tetapi menganggap gabungan sukar dilaksanakan.
• Menentang:
  • Parti Rakyat Singapura menentang gagasan Malaysia.
  • Barisan Sosialis menganggap pembentukan Malaysia sebagai penjajahan baharu dan mahu pandangan rakyat diperoleh sebelum Singapura menyertai Malaysia.

Brunei

• Menyokong:
  • Sultan Omar Ali Saifuddin mengalu-alukan cadangan pembentukan Malaysia.
  • Rakyat Brunei pada awalnya berminat, tetapi mahu mencapai kemerdekaan terlebih dahulu.
• Menentang:
  • Parti Rakyat Brunei pimpinan A.M. Azahari mahu menggabungkan Brunei, Sarawak, Sabah dan Kalimantan Utara dalam satu kesatuan.
  • A.M. Azahari menganggap pembentukan Malaysia membolehkan British mengekalkan pengaruh, menguasai ekonomi dan menjamin keselamatan.
  • Mereka khuatir Brunei kehilangan sebahagian besar kekayaan jika menyertai Malaysia.

Reaksi Negara Jiran terhadap Pembentukan Malaysia

Indonesia

• Kerajaan Indonesia tidak menentang pada peringkat awal.
• Dr. Mohammad Hatta dan Dr. Subandrio mengalu-alukan idea pembentukan Malaysia.

Filipina

• Presiden Diosdado Pangan Macapagal menentang pembentukan Malaysia kerana menuntut wilayah Sabah.
• Bagi kerajaan Persekutuan Tanah Melayu, tuntutan tersebut berada di bawah urusan kerajaan British.

Thailand

• Kerajaan Thailand memberikan reaksi positif dan menerima idea pembentukan Malaysia.
• Pembentukan Malaysia dianggap memperkuat usaha keamanan di rantau Asia Tenggara.