4.2 - Kuasa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri

Pembahagian Kuasa

• Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan kuasa khusus antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri yang meliputi kuasa perundangan dan kuasa pemerintahan.
• Tujuan pembahagian kuasa:
  • melicinkan sistem Persekutuan;
  • mengelakkan permasalahan antara kedua-dua peringkat kerajaan.
• Kuasa lebih besar diberikan pada peringkat Persekutuan untuk mewujudkan Kerajaan Persekutuan yang kuat bagi menjamin kestabilan dan kemajuan negara.
• Pentadbiran Kerajaan Malaysia dibahagikan kepada tiga peringkat:
  • Kerajaan Persekutuan;
  • Kerajaan Negeri;
  • Kerajaan Tempatan.
• Tiada peruntukan kuasa khusus kepada Kerajaan Tempatan; Kerajaan Tempatan diletakkan di bawah kuasa Kerajaan Negeri.

Putrajaya sebagai Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan

• Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan dipindahkan dari Kuala Lumpur ke Putrajaya pada tahun 1999 kerana Kuala Lumpur semakin sesak akibat pembangunan dan pertambahan penduduk.
• Pada tahun 2000, Kerajaan Negeri Selangor dan Kerajaan Persekutuan menandatangani perjanjian untuk menjadikan Putrajaya sebuah Wilayah Persekutuan.
• Nama Putrajaya diambil bersempena dengan nama Tunku Abdul Rahman Putra al-Haj, Perdana Menteri Malaysia yang pertama.

Kuasa Kerajaan Persekutuan

• Kuasa Kerajaan Persekutuan meliputi perkara dalam Senarai Persekutuan yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan.
• Senarai Persekutuan meliputi skop kepentingan nasional dan semua aspek perkhidmatan berkaitan dengan pentadbiran negara.
• Parlimen menggubal undang-undang bagi seluruh Malaysia.
• Kandungan Senarai Persekutuan:
  • hal ehwal luar negeri;
  • pertahanan;
  • keselamatan dalam negeri;
  • pentadbiran keadilan;
  • kewarganegaraan;
  • kewangan;
  • perhubungan dan pengangkutan;
  • pelajaran;
  • perubatan dan kesihatan.

Kuasa Kerajaan Negeri

• Kuasa pemerintahan Kerajaan Negeri meliputi perkara dalam Senarai Negeri yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan.
• Setiap negeri mempunyai Dewan Undangan Negeri (DUN) yang menggubal undang-undang bagi negeri masing-masing.
• Kandungan Senarai Negeri:
  • undang-undang Islam;
  • tanah;
  • pertanian dan perhutanan;
  • kerajaan tempatan;
  • hari kelepasan negeri.

Senarai Bersama

• Senarai Bersama membolehkan Parlimen dan DUN menggubal undang-undang bagi perkara yang sama.
• Jika berlaku percanggahan, undang-undang yang diluluskan oleh Parlimen mesti dipatuhi.
• Kandungan Senarai Bersama:
  • kebajikan awam;
  • biasiswa;
  • perlindungan haiwan liar dan taman negara;
  • perancangan bandar dan luar bandar;
  • kesihatan awam, kebersihan dan pencegahan penyakit;
  • kebudayaan dan sukan;
  • perumahan.

Peruntukan Tambahan bagi Sarawak dan Sabah

• Kerajaan Negeri Sarawak dan Sabah diberi kuasa tambahan sesuai dengan kemasukan kedua-dua negeri ke dalam Persekutuan Malaysia.

Tambahan kepada Senarai Negeri

• Undang-undang dan adat anak negeri.
• Mahkamah Anak Negeri.
• Kereta api di Sabah.

Tambahan kepada Senarai Bersama

• Undang-undang diri berhubung dengan perkahwinan, perceraian, penjagaan anak, nafkah dan perkara lain berkaitan dengan undang-undang keluarga.
• Penyelidikan pertanian dan perhutanan, pengawalan makhluk perosak serta pencegahan penyakit tumbuhan.
• Pilihan raya bagi Dewan Negeri.

Peranan Kerajaan Tempatan

• Kerajaan Tempatan ialah kerajaan peringkat ketiga yang mentadbir dan melaksanakan tanggungjawab dalam kawasan tempatan atau daerah kecil yang diwartakan.
• Kerajaan Tempatan atau Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) berada di bawah bidang kuasa Kerajaan Negeri.
• Menjadi perantara antara Kerajaan Negeri dengan rakyat serta memberikan perkhidmatan kepada penduduk setempat.
• Fungsinya digariskan oleh Akta Kerajaan Tempatan 1976 [Akta 171].
• Jenis Kerajaan Tempatan: Majlis Bandaraya, Majlis Perbandaran dan Majlis Daerah.
• Fungsi PBT:
  • menyediakan kemudahan awam;
  • menyediakan perkhidmatan pembersihan;
  • menyenggara sistem saliran;
  • mengindahkan kawasan;
  • menjaga kesihatan awam;
  • menyediakan kemudahan sukan dan kebudayaan;
  • menyediakan perkhidmatan kecemasan;
  • menyediakan pasukan bantuan dan penyelamat;
  • mengeluarkan lesen dan mengawal penjaja;
  • membangunkan perumahan awam;
  • menyenggara jalan raya.

Kepentingan Pembahagian Kuasa

• Mewujudkan pentadbiran yang sistematik dan melicinkan tadbir urus negara.
• Setiap peringkat kerajaan berperanan membentuk pentadbiran berwibawa bagi kemajuan bangsa dan negara.