8.2 - Proses Pilihan Raya Umum Pertama

Rundingan Sebelum Pilihan Raya Umum

• Pilihan Raya Umum Pertama diadakan untuk merintis jalan ke arah kemerdekaan.
• Raja-raja Melayu bersetuju mengadakan pilihan raya bagi memilih anggota Majlis Perundangan Persekutuan (MPP).
• Pengisytiharan pilihan raya dibuat oleh Sir Donald MacGillivray.

Jawatankuasa Pilihan Raya

• Ditubuhkan pada 1 Februari 1954 dengan 46 orang ahli.
• Tugas: mengkaji hal ehwal pilihan raya yang akan dijalankan.
• Mengeluarkan dua penyata susunan MPP, iaitu Bentuk A dan Bentuk B.

Dua Bentuk Penyata Susunan MPP

Bentuk A

• Seorang Speaker.
• 3 orang ahli yang dilantik.
• 11 orang wakil negeri.
• 20 orang dilantik mewakili kepentingan tertentu.
• 3 orang dilantik mewakili golongan minoriti.
• 2 orang ahli rasmi: Setiausaha Pertahanan dan Setiausaha Ekonomi.
• 60 orang dipilih melalui pilihan raya.
• Pilihan raya perlu diadakan tidak lewat dari bulan November 1954.

Bentuk B

• Seorang Speaker.

• 3 orang ahli yang dilantik.

• 11 orang wakil negeri.

• 20 orang dilantik mewakili kepentingan tertentu.

• 3 orang dilantik mewakili golongan minoriti.

• 2 orang ahli rasmi: Setiausaha Pertahanan dan Setiausaha Ekonomi.

• 44 orang dipilih melalui pilihan raya.

• 8 orang tambahan dilantik oleh Pesuruhjaya Tinggi.

• Tiada tarikh atau masa tertentu ditetapkan untuk pilihan raya.

• Tunku Abdul Rahman dan Parti Perikatan memilih Bentuk A; Jawatankuasa Pilihan Raya memilih Bentuk B.

Rombongan ke London (1954)

• 21 April 1954: Tunku Abdul Rahman berangkat ke London bersama-sama Tan Cheng Lock dan T.H. Tan; rombongan kemudiannya disertai Dato’ Abdul Razak Hussein.
• Tujuan: menyatakan hasrat supaya tiga perlima daripada bilangan anggota MPP dipilih melalui pilihan raya.
• Dengan pertolongan Lord Ogmore, Tunku Abdul Rahman bertemu dengan ahli Parlimen daripada Parti Buruh British, Parti Konservatif dan Parti Liberal.
• Tunku Abdul Rahman menyatakan hasrat rombongan melalui akhbar kepada rakyat British dan ahli Parlimen.
• 14 Mei 1954: Tunku Abdul Rahman berunding dengan Oliver Lyttelton, Setiausaha Tanah Jajahan British, di London.
• Rundingan gagal mencapai tuntutan tiga perlima ahli dipilih melalui pilihan raya.
• Akhirnya, British dan Parti Perikatan bersetuju bahawa 52 orang ahli MPP dipilih melalui pilihan raya.
• Persetujuan dicapai pada awal Julai 1954; pilihan raya ditetapkan pada tahun 1955.
• 18–19 Ogos 1954: Rang Undang-Undang Pilihan Raya Persekutuan Tanah Melayu diluluskan untuk membolehkan Pilihan Raya Persekutuan diadakan.

Proses Pilihan Raya Majlis Perundangan Persekutuan (MPP) 1955

Langkah-Langkah Pelaksanaan Pilihan Raya

1. 26 April 1954: Suruhanjaya Penentuan Sempadan Kawasan ditubuhkan dan membentuk 52 kawasan pilihan raya.
2. Ogos 1954: Rang undang-undang diluluskan bagi membolehkan pilihan raya diadakan.
3. 18 Oktober 1954: Pendaftaran pengundi bermula di seluruh Tanah Melayu; pendaftaran di Terengganu bermula pada 29 Oktober 1954.
4. 15 Jun 1955: Penamaan calon.
5. Kempen pilihan raya berlangsung selama 45 hari.
6. 27 Julai 1955: Pengundian.
7. Peti undi dibawa ke pusat pengiraan undi dan undi dikira.
8. Keputusan diumumkan.

Syarat Menjadi Pengundi

• Warganegara Persekutuan Tanah Melayu.
• Berumur 21 tahun ke atas.
• Tinggal di Persekutuan Tanah Melayu dalam tempoh enam bulan terdahulu dari 17 Oktober 1954, atau 28 Oktober 1954 bagi negeri Terengganu.

Syarat Menjadi Calon

• Warganegara Persekutuan Tanah Melayu.
• Berumur 21 tahun ke atas.
• Telah tinggal di Persekutuan Tanah Melayu dalam tempoh 12 bulan sebelum hari penamaan calon.
• Berpengetahuan dalam bahasa Inggeris dan bahasa Melayu.

Pecahan Pengundi dan Agihan Kerusi

• Jumlah pengundi: 1 280 000 orang.
• Pecahan pengundi:
  • Melayu: 1 078 000 orang (84.2%).
  • Cina: 143 000 orang (11.2%).
  • India: 50 000 orang (3.9%).
  • Lain-lain: 9 000 orang (0.7%).
• Agihan 52 kerusi:
  • Perak 10; Johor 8; Selangor 7; Kedah 6; Kelantan 5; Pulau Pinang 4.
  • Negeri Sembilan 3; Pahang 3; Terengganu 3; Melaka 2; Perlis 1.

Keputusan Pilihan Raya MPP 1955

Keputusan Mengikut Parti

• Perikatan: 52 calon; 51 kerusi; 818 013 undi (79.6%).
• Parti Negara: 30 calon; 0 kerusi; 78 909 undi (7.6%).
• Parti Islam Se-Tanah Melayu: 11 calon; 1 kerusi; 40 667 undi (3.9%).
• Parti Kebangsaan Perak: 9 calon; 0 kerusi; 20 997 undi (2.0%).
• Liga Melayu Perak: 3 calon; 0 kerusi; 5 433 undi (0.5%).
• Parti Progresif Perak: 2 calon; 0 kerusi; 1 081 undi (0.1%).
• Parti Buruh: 4 calon; 0 kerusi; 4 786 undi (0.4%).
• Calon Bebas: 18 calon; 0 kerusi; 31 642 undi (3.0%).

Laporan Pilihan Raya Pertama MPP 1955

• Mengandungi maklumat urusan pemilihan, peraturan dan tindakan menghadapi pilihan raya.
• Menggariskan langkah mentadbir perjalanan pilihan raya, pembahagian kawasan, pendaftaran calon dan pengundi, serta nama calon dan parti yang bertanding.

Pilihan Raya Awal di Sarawak dan Sabah

Pilihan Raya di Sarawak

• 1956: Pilihan raya tempatan pertama diadakan sebagai persediaan awal ke arah berkerajaan sendiri.
• 1957: Pilihan raya diadakan bagi Kuching Municipal Council (KMC) dan seterusnya Sibu Urban District Council (SUDC).
• KMC:
  • Kuching dibahagikan kepada sembilan kawasan (ward).
  • William Tan dipilih sebagai Pengerusi pertama KMC; Ong Kee Hui sebagai timbalan.
• SUDC:
  • Sibu dibahagikan kepada sembilan kawasan.
  • Ting Chew Huat menjadi Pengerusi SUDC; John Loo Ling Chong sebagai Timbalan Pengerusi.
• Pilihan raya mendapat sambutan baik daripada rakyat pelbagai kaum kerana mereka dapat memilih wakil dalam kerajaan.

Pilihan Raya di Sabah

• 16 Disember 1962: Pilihan raya kerajaan tempatan pertama diadakan di bawah Local Government Elections Ordinance bagi 118 kawasan (ward) pihak berkuasa tempatan.
• Setiausaha Kolonial bagi Kerajaan Tempatan selaku Penguasa Pilihan Raya bertanggungjawab menjalankan pilihan raya.
• 202 calon bertanding; calon di 53 kawasan menang tanpa bertanding.
• Kawasan dimenangi: USNO 54; UNKO 38; Borneo Utara National Party (BUNAP) 29; UNPMP 12; Bebas 4.
• Pembahagian kerusi Majlis Undangan Borneo Utara oleh Majlis Kebangsaan Perikatan Sabah: USNO 8; UNKO 5; BUNAP 4; UNPMP 1.
• Pilihan raya membuka peluang yang adil kepada rakyat menyertai politik tempatan dan mengamalkan demokrasi.