7.3 - Sistem Ahli

Pengenalan dan Latar Belakang

• Selepas Perang Dunia Kedua, British melaksanakan dasar dekolonisasi dengan menyediakan langkah berkerajaan sendiri secara beransur-ansur kepada tanah jajahannya.
• Kekurangan pegawai tempatan dalam perkhidmatan kerajaan mendorong Dato’ Onn Jaafar meminta peluang pentadbiran ditambah kepada wakil tempatan.
• Cadangan Dato’ Onn Jaafar selari dengan dasar British dan membawa kepada pembentukan Sistem Ahli.

Pembentukan Sistem Ahli

• Pada tahun 1951, Sir Henry Gurney, Pesuruhjaya Tinggi British, mengumumkan senarai anggota Sistem Ahli.
• Sistem Ahli melatih penduduk tempatan menerajui pentadbiran Persekutuan Tanah Melayu.
• Beberapa anggota Majlis Perundangan Persekutuan (MPP) diberikan tanggungjawab terhadap jabatan dan agensi kerajaan.
• Sistem Ahli dilaksanakan dari April 1951 hingga Jun 1955, sebelum pilihan raya MPP pada Julai 1955.
• Tiga portfolio kekal di bawah pentadbiran British: Hal Ehwal Ekonomi; Perindustrian dan Perhubungan Sosial; serta Perumahan dan Kerja Raya.
• Pada tahun 1954, Sistem Ahli dirombak. Portfolio baharu diwujudkan dan dijawat oleh warganegara Persekutuan Tanah Melayu yang menjadi anggota MPP.

Anggota dan Portfolio

• Dato’ Onn Jaafar: Ahli Hal Ehwal Dalam Negeri.
• E.E.C. Thuraisingham: Ahli Pelajaran.
• Lee Tiang Keng: Ahli Kesihatan.
• Tunku Yaacob ibni Sultan Abd. Hamid: Ahli Pertanian dan Perhutanan.
• Dato’ Mahmud Mat: Ahli Tanah, Lombong dan Perhubungan.
• Dato’ Nik Ahmad Kamil: Ahli Kerajaan Tempatan, Perumahan dan Perancang Bandar.
• H.S. Lee: Ahli Pengangkutan (1954).
• Dr. Ismail Abdul Rahman: Ahli Hasil Bumi (1954).

Ciri-ciri Sistem Ahli

• Ahli bertaraf “Menteri” dan menjaga portfolio yang mengandungi jabatan serta agensi kerajaan.
• Ahli dilantik oleh Pesuruhjaya Tinggi British dengan persetujuan Majlis Raja-Raja.
• Ahli mencadangkan undang-undang berkaitan jabatannya untuk dibentangkan dalam MPP.
• Ahli diletakkan di bawah kuasa Pesuruhjaya Tinggi British.
• Sistem Ahli ialah kabinet bayangan yang terdiri daripada pegawai tadbir dan tokoh masyarakat.

Kepentingan Sistem Ahli ke Arah Kemerdekaan

• Menyediakan asas untuk melatih orang tempatan ke arah berkerajaan sendiri.
• Memberikan pendedahan kepada penduduk tempatan untuk mentadbir dan menerajui kerajaan menjelang kemerdekaan.
• Memupuk perpaduan kaum melalui gabungan pemimpin pelbagai kaum.
• Menentukan kemerdekaan yang diperoleh mendapat sokongan seluruh penduduk Persekutuan Tanah Melayu.

---