3.7 - Perjuangan Rakyat Menentang Pendudukan Jepun

• Pemerintahan tentera Jepun yang kejam dan kesengsaraan hidup mencetuskan penentangan rakyat.

Rejimen Askar Melayu Benteng Pertahanan Tanah Air

• Dua batalion Rejimen Askar Melayu mempertahankan tanah air ketika serangan Jepun.
• Batalion Kedua bekerjasama dengan tentera British menentang pendaratan Jepun di Kelantan.
• Pertempuran di Singapura memperlihatkan semangat juang yang tinggi.
• Tokoh utama:
  • Leftenan Adnan Saidi: Bertempur di Bukit Candu, Singapura.
  • Leftenan Ibrahim Alla Ditta MC: Menyelamatkan hampir 2000 tentera Bersekutu yang terperangkap di pantai Johor; dianugerahi Pingat Military Cross.
  • Koperal Yaakob Bidin: Dianugerahi Pingat Military Medal atas keberanian dalam pertempuran di Pasir Panjang.

Penentangan MPAJA

• Kekejaman Jepun mendorong sebahagian orang Cina mencari perlindungan di bawah Parti Komunis Malaya (PKM).
• Malayan People’s Anti-Japanese Army (MPAJA) ditubuhkan selepas PKM bersetuju mewujudkan pasukan sukarela yang dilatih British.
• Seramai 165 anggota PKM dilatih di Sekolah Latihan Khas di Singapura untuk melakukan sabotaj dan perang gerila.
• Mereka dihantar ke Tanah Melayu dan menjadi asas pembentukan lapan rejimen MPAJA.
• MPAJA ialah gerakan anti-Jepun terbesar di Tanah Melayu.
• Jepun menggunakan tentera atau polis Melayu untuk menentang MPAJA; tindakan ini menimbulkan ketegangan kaum.

Kerjasama MPAJA dan Force 136

• Disember 1943: MPAJA dan Force 136 yang mewakili tentera British mengadakan perjanjian kerjasama melawan Jepun.
• MPAJA memperoleh senjata, ubat-ubatan, kewangan dan latihan ketenteraan daripada British.

Kerjasama Parti Kuomintang dan MPAJA

• Gerila Cina di bawah nasionalis Parti Kuomintang (KMT) menentang Jepun di utara Tanah Melayu, terutama Hulu Perak dan Kelantan.
• Mereka menubuhkan Overseas Chinese Anti-Japanese Army (OCAJA), dikenali sebagai Tentera Bintang Satu.
• Gerila KMT bekerjasama dengan MPAJA atau PKM menentang Jepun.
• Lim Bo Seng ialah pemimpin gerila KMT.

Force 136

• British menubuhkan South East Asia Command (SEAC) berpusat di Colombo, Sri Lanka dan membentuk Force 136 pada tahun 1943.
• Anggota dilatih di India dan Sri Lanka sebelum dihantar dengan kapal selam atau payung terjun ke Tanah Melayu.
• Tujuan: Mendapatkan sokongan orang Melayu dan menubuhkan pasukan gerila anti-Jepun.
• Anggota terawal termasuk Mejar Tengku Mahmood Mahyiddeen, Leftenan Tunku Yusuf Tunku Yaakub, Kapten Ibrahim Ismail dan Leftenan Tengku Osman Tengku Mohd Jiwa.
• Cawangan utama:
  • Force 136 Ulu Perak–Askar Melayu Setia: Mendarat di Hulu Perak pada Disember 1944; ditubuhkan dengan bantuan Pegawai Daerah Gerik, Kapten Mohd Salleh Haji Sulaiman; markas di Istana Kuning Bukit Chandan, Kuala Kangsar.
  • Force 136 Pahang–Wataniah Pahang: Mendarat di Raub pada Januari 1945; ditubuhkan dengan bantuan Penolong Pegawai Daerah Raub, Yeop Mahidin; Sultan Abu Bakar menjadi Pemerintah Kehormat.
  • Force 136 Kedah–Gerila Melayu Kedah: Mendarat di Kampung Kuala Janing pada Februari 1945; dibentuk dengan bantuan Pegawai Daerah Kedah dan Tunku Abdul Rahman.
• Force 136 dan gerila Melayu mengumpulkan maklumat, melakukan sabotaj, menyebarkan propaganda dan membuat persiapan untuk Operasi Zipper pada tahun 1945.
• Tengku Mahmood Mahyiddeen: Digelar “Harimau Malaya”; mengelolakan siaran Suara Harimau Malaya dari India.
• Yeop Mahidin Mohamed Shariff: Memimpin Wataniah Pahang dan operasi sekitar Kuala Lipis, Raub hingga tengah Temerloh.

Penentangan Individu

Gurchan Singh

• Menyebarkan risalah dan propaganda menggunakan nama samaran “Lion of Malaya”.
• Risalah menyampaikan fakta sebenar tentang pendudukan Jepun.
• Menyamar sebagai wartawan untuk menghadiri sidang akhbar tentera Jepun dan mendalangi sabotaj landasan kereta api.
• Ditangkap selepas dikhianati tetapi berjaya melarikan diri ke Burma sehingga perang tamat.

Sybil Kathigasu

• Sybil dan suaminya, Dr. Abdon Clement Kathigasu, membuka klinik di Ipoh sebelum perang hingga kedatangan Jepun.
• Membantu mangsa perang dan gerila anti-Jepun di Perak.
• Menyembunyikan radio dan menyalurkan maklumat siaran British kepada gerila.
• Mereka ditangkap dan diseksa; suaminya meninggal dunia.
• Selepas Jepun menyerah kalah, Sybil dibebaskan, dibawa ke Britain untuk rawatan dan dianugerahi Pingat King George oleh Raja George VI.

Gerakan Anti-Jepun di Sarawak dan Sabah

Operasi Semut di Sarawak

• Siri operasi peninjauan Unit Khas Z Australia dalam kempen tentera Bersekutu.
• Jabatan Peninjauan Perkhidmatan Australia (Australian Services Reconnaissance Department, SRD) mengumpulkan risikan dan melatih penduduk tempatan melancarkan perang gerila.
• Mei 1945: Anggota SRD mendarat di tengah dan timur laut Sarawak untuk mengatur penentangan serta menyediakan pendaratan tentera Bersekutu.
• Anggota terdiri daripada tentera Australia, British dan New Zealand.
• Gerila Semut direkrut daripada orang Kayan, Kenyah, Kelabit dan Murut; orang Iban dari Rajang kemudian menyertai SRD.
• Kawasan operasi:
  • Semut I: Lembah Bario hingga Belait dan Trusan.
  • Semut II: Lembangan Sungai Baram, Tutong, Marudi dan Brunei.
  • Semut III: Seluruh lembangan Sungai Rajang.
  • Semut IV: Bintulu dan Mukah.

Pemberontakan Jesselton di Sabah

• Pemberontakan Double Tenth diketuai Albert Kwok.
• Oktober 1943: Gerila Kinabalu menyerang pejabat pentadbiran, balai polis dan kemudahan Tentera Diraja Jepun di Jesselton, Kota Belud, Menggatal dan Tuaran.
• Jepun menyerang dan mengebom perkampungan pesisiran pantai; beratus-ratus orang disoal siasat dan diseksa hingga mati.
• Disember 1943: Albert Kwok menyerah diri untuk menamatkan serangan balas terhadap orang awam.
• Albert Kwok dan 175 orang lain dihukum bunuh di Petagas; 131 orang dipenjarakan di Labuan.
• Pasukan gerila anti-Jepun lain dipimpin oleh Datu Mustapha Datu Harun.