3.1 - Nasionalisme di Negara Kita Sebelum Perang Dunia

Kesedaran Awal Nasionalisme

• Nasionalisme tercetus daripada gerakan orang Melayu menentang campur tangan British.
• Gerakan awal secara terbuka menerima reaksi dan tindak balas keras daripada British.

Usaha British Membendung Pengaruh Islam dari Timur Tengah

• Sejak awal abad ke-20, British berusaha membendung pengaruh idea gerakan Islam dari Timur Tengah.
• British dengan persetujuan Raja-raja Melayu memperkenalkan Enakmen Undang-Undang Islam 1904.
  • Sesiapa yang mencetak atau mengedarkan tulisan berkaitan agama dan politik Islam tanpa keizinan sultan boleh dikenakan hukuman penjara.
• British memperkenalkan dua badan penyiasat untuk mengawal gerakan Islah Islamiah:
  • Jabatan Siasatan Jenayah (Criminal Intelligence Department).
  • Biro Siasatan Politik (Political Intelligence Bureau).

Penentangan Tok Janggut

• Kebangkitan Islam pada peringkat antarabangsa menyebabkan British berwaspada terhadap gerakan Pan-Islamisme.
• Penentangan Tok Janggut:
  • Hasil kesedaran politik antarabangsa yang menggerakkan penentangan bercorak tempatan.
  • Melibatkan penduduk Pasir Puteh, Kelantan.
  • Bertujuan mempertahankan agama Islam dan hak penduduk tempatan.
  • Berlaku ketika pergolakan politik di Eropah.
• Penentangan ini merupakan rentetan kebangkitan masyarakat Islam sedunia terhadap penjajah Barat yang menakluki negara Islam.
• Penglibatan empayar Uthmaniyah dalam Perang Dunia Pertama mempengaruhi kebangkitan Tok Janggut.
• Penentangan yang memperjuangkan agama kemudiannya dikaitkan dengan isu cukai dan sikap membenci British.

Sokongan Orang Melayu terhadap Empayar Uthmaniyah

• 11 November 1914: Empayar Uthmaniyah mengeluarkan fatwa menyeru orang Islam yang ditindas penjajah Barat supaya bangkit bersama-sama empayar Uthmaniyah.
• Fatwa tersebut mendapat perhatian penduduk Tanah Melayu, terutama Kaum Muda melalui akhbar.
• British berwaspada terhadap sokongan orang Melayu kepada empayar Uthmaniyah.
• Pemimpin negeri Melayu menyokong khalifah empayar Uthmaniyah yang dianggap:
  • Pelindung umat Islam.
  • Penaung tanah suci Mekah dan Madinah.

Akhbar dan Majalah

• Kegagalan penentangan bersenjata Tok Janggut mendorong masyarakat menyusun strategi lain menentang British.
• Akhbar dan majalah menjadi wahana penting untuk meniupkan kesedaran kebangsaan.
• Kesedaran politik tidak dapat disuarakan secara terang-terangan kerana undang-undang British menghalang orang Melayu menyatakan sikap politik melalui bahan bertulis.
• Undang-undang British berkaitan penerbitan:
  • Publishing and Book Enactment 1915.
  • The Seditious Publication (Prohibition) Enactment 1919.
• Kawalan terhadap kebebasan bersuara, penerbitan, berpersatuan dan kegiatan yang mengancam kedudukan British menyebabkan kesedaran kebangsaan tidak meluas dalam akhbar Melayu sebelum Perang Dunia Kedua.
• Akhbar Utusan Melayu memuatkan penulisan tentang kesedaran kebangsaan.
• “Cerita Tekukur” disiarkan pada tahun 1920 dalam Utusan Melayu, Lembaga Melayu, Lidah Teruna dan Pengasoh sebagai pernyataan politik kemerdekaan secara berselindung.
  • “Tekukur nombor 1874” dan “Tekukur nombor 1909” merujuk tarikh penting negeri Melayu dikuasai British.