4.4 - Lipid

Jenis-jenis Lipid

• Lipid ialah sebatian hidrofobik semula jadi yang terdapat dalam tisu tumbuhan dan haiwan.
• Lipid terdiri daripada unsur karbon (C), hidrogen (H), dan oksigen (O), dengan nisbah atom hidrogen kepada atom oksigen yang jauh lebih tinggi berbanding karbohidrat.
• Lipid tidak larut dalam air tetapi larut dalam pelarut organik seperti alkohol, eter, dan kloroform.
• Jenis utama ialah lemak, lilin, fosfolipid, dan steroid.

Lemak dan Minyak (Trigliserida)

• Lemak dan minyak ialah trigliserida; trigliserida ialah sejenis ester.
• Satu molekul gliserol dan tiga molekul asid lemak bergabung melalui kondensasi untuk membentuk satu molekul trigliserida dan tiga molekul air.
• $\text{Gliserol}+3\text{ asid lemak}\stackrel{\text{kondensasi}}{\to }\text{trigliserida}+3\text{ air}$
• Trigliserida diuraikan melalui hidrolisis kepada gliserol dan tiga asid lemak.
• $\text{Trigliserida}+3\text{ air}\stackrel{\text{hidrolisis}}{\to }\text{gliserol}+3\text{ asid lemak}$
• Gliserol ialah alkohol tiga karbon yang mengandungi tiga kumpulan hidroksil ($-OH$).
• Lemak tepu dan lemak tak tepu mengandungi karbon, hidrogen, dan oksigen; kedua-duanya mengandungi gliserol dan asid lemak; kedua-duanya ialah molekul tidak berkutub.

Ciri	Lemak tepu	Lemak tak tepu
Ikatan karbon	Ikatan tunggal sahaja	Sekurang-kurangnya satu ikatan ganda dua
Hidrogen tambahan	Tidak dapat ditambahkan	Dapat ditambahkan pada ikatan ganda dua
Keadaan pada suhu bilik	Pepejal	Cecair
Sumber	Mentega, lemak haiwan	Minyak zaitun, minyak ikan

Lilin

• Satu molekul alkohol bergabung dengan satu molekul asid lemak.
• Lilin bersifat kalis air.

Fosfolipid

• Komponen utama membran plasma.
• Satu molekul gliserol bergabung dengan dua molekul asid lemak dan satu kumpulan fosfat.

Steroid

• Lipid yang tidak mengandungi asid lemak.
• Contoh: kolesterol, testosteron, estrogen, dan progesteron.

Kepentingan Lipid dalam Sel

• Lemak menyimpan tenaga dalam haiwan, menjadi pelapik yang melindungi organ dalaman, dan bertindak sebagai penebat haba bagi haiwan.
• Lilin ialah komponen penting dalam kutikel daun dan sebum yang dirembeskan oleh kulit.
• Glikolipid memastikan kestabilan membran plasma dan membantu proses pengenalpastian sel.
• Kolesterol diperlukan untuk sintesis hormon steroid.