4.2 - Karbohidrat

Jenis-jenis Karbohidrat

• Karbohidrat ialah sebatian organik yang terdiri daripada unsur karbon (C), hidrogen (H), dan oksigen (O) dalam nisbah $1:2:1$, dengan formula kimia $(C{H}_{2}O{)}_n$.
• Tiga jenis utama ialah monosakarida, disakarida, dan polisakarida.

Monosakarida (Gula Ringkas)

• Monosakarida ialah monomer karbohidrat dan unit karbohidrat yang paling ringkas.
• Kebanyakan monosakarida rasanya manis, boleh membentuk hablur, dan larut dalam air.
• Monosakarida ialah gula penurun: apabila dipanaskan dalam larutan Benedict, monosakarida menurunkan kuprum(II) sulfat biru kepada mendakan kuprum(I) oksida berwarna merah bata yang tidak larut dalam air.
• Glukosa: Terdapat dalam padi, gandum, dan buah-buahan seperti anggur; glukosa ialah monosakarida yang paling lazim dan membentuk kebanyakan polisakarida.
• Fruktosa: Terdapat dalam madu dan buah-buahan manis.
• Galaktosa: Terdapat dalam susu.

Disakarida

• Dua monosakarida bergabung melalui kondensasi untuk membentuk disakarida; satu molekul air disingkirkan.
• Disakarida diuraikan kepada unit monosakaridanya melalui hidrolisis; satu molekul air ditambahkan.
• Pembentukan melalui kondensasi:
  • $\text{Glukosa}+\text{glukosa}\to \text{maltosa}+\text{air}$
  • $\text{Glukosa}+\text{fruktosa}\to \text{sukrosa}+\text{air}$
  • $\text{Glukosa}+\text{galaktosa}\to \text{laktosa}+\text{air}$
• Penguraian melalui hidrolisis:
  • $\text{Maltosa}+\text{air}\to \text{glukosa}+\text{glukosa}$
  • $\text{Sukrosa}+\text{air}\to \text{glukosa}+\text{fruktosa}$
  • $\text{Laktosa}+\text{air}\to \text{glukosa}+\text{galaktosa}$
• Maltosa dan laktosa ialah gula penurun; sukrosa ialah gula bukan penurun.
• Maltosa: Terdapat dalam bijirin. Sukrosa: Terdapat dalam tebu, buah-buahan manis, dan gula bit. Laktosa: Terdapat dalam susu.

Polisakarida

• Polisakarida ialah gula polimer yang terdiri daripada monomer monosakarida.
• Beratus-ratus monosakarida bergabung melalui kondensasi untuk membentuk rantai molekul yang panjang.
• Polisakarida boleh diuraikan melalui hidrolisis dengan bantuan asid cair, pendidihan, dan tindakan enzim.
• Polisakarida tidak larut dalam air kerana saiz molekulnya yang besar, tidak mempunyai rasa manis, dan tidak menghablur.
• Kanji: Polisakarida simpanan utama dalam tumbuhan; turut terdapat dalam kloroplas. Sumbernya termasuk bijirin, ubi kentang, dan kekacang.
• Glikogen: Polisakarida simpanan utama dalam sel hati dan sel otot haiwan.
• Selulosa: Struktur utama dinding sel tumbuhan.
• Kepentingan dalam sel: Glukosa membekalkan tenaga, glikogen dan kanji menjadi simpanan makanan, dan selulosa memberikan sokongan.