5.4 — Lemak

Kandungan, Keadaan dan Sumber

• Lemak ialah sebatian karbon organik yang mengandungi karbon, hidrogen dan oksigen.
• Lemak ialah kelas makanan yang penting dalam gizi manusia.
• Lemak wujud sebagai pepejal atau cecair:
  • Lemak pepejal pada suhu bilik lazimnya berasal daripada haiwan seperti ayam, lembu, kambing dan ikan.
  • Lemak cecair dikenali sebagai minyak dan lazimnya berasal daripada tumbuhan seperti minyak kelapa sawit, minyak kelapa dan minyak kacang soya.

Lemak Tepu dan Lemak Tak Tepu

Persamaan

• Sebatian organik yang mengandungi karbon, hidrogen dan oksigen.
• Tidak larut dalam air.
• Sumber penting asid lemak dalam badan.

Lemak tepu	Lemak tak tepu
Terutamanya daripada haiwan	Terutamanya daripada tumbuhan
Pepejal pada suhu bilik	Cecair pada suhu bilik
Takat lebur tinggi	Takat lebur rendah
Bilangan atom hidrogen dalam molekul adalah maksimum	Bilangan atom hidrogen dalam molekul belum maksimum
Tidak boleh menerima penambahan atom hidrogen	Boleh menerima penambahan atom hidrogen

Kesan Pengambilan Lemak Berlebihan terhadap Kesihatan

• Lemak ialah komponen penting gizi seimbang, tetapi pengambilan berlebihan—terutamanya lemak tepu—meningkatkan aras kolesterol dalam darah.
• Sumber haiwan seperti keju, telur, mentega dan daging mempunyai kandungan kolesterol yang tinggi.

Kepentingan kolesterol

• Membentuk membran sel badan.
• Digunakan untuk sintesis jus hempedu dan hormon seks.
• Digunakan untuk penghasilan vitamin D pada kulit yang terdedah kepada cahaya matahari.

Kesan kolesterol berlebihan

• Batu karang hempedu dan jaundis: kolesterol membentuk batu karang hempedu yang menyekat salur hempedu; salur yang tersekat boleh menyebabkan jaundis.
• Aterosklerosis: kolesterol termendap pada bahagian dalam dinding arteri dan menyempitkan lumen, lalu mengganggu atau menyekat aliran darah.
• Aterosklerosis boleh menyebabkan hipertensi, strok—apabila arteri menuju ke otak tersumbat atau pecah—dan serangan jantung yang boleh membawa maut.

Pencegahan

• Kurangkan pengambilan lemak tepu.
• Ambil lemak tak tepu yang dapat merendahkan aras kolesterol dalam darah.