1.2 - Pembuangan Bahan Sisa

Pembuangan Bahan Sisa ke dalam Singki

Bahan sisa dibahagikan kepada:

• bahan yang boleh dibuang ke dalam singki; dan
• bahan yang tidak boleh dibuang ke dalam singki.

Boleh dibuang ke dalam singki

• Cecair atau larutan yang berkepekatan rendah dan tidak berbahaya.
• Contoh: bahan neutral, asid lemah dan alkali lemah.

Tidak boleh dibuang ke dalam singki

• Sisa pepejal.
• Bahan yang mempunyai nilai pH kurang daripada 5 atau lebih daripada 9.
• Sebatian pelarut organik.
• Bahan kimia seperti asid, gris, minyak, cat minyak dan hidrogen peroksida.
• Bahan toksik.
• Logam berat.
• Bahan sisa organik seperti mikrob dan bangkai haiwan.
• Bahan buangan radioaktif.
• Bahan meruap.
• Bahan reaktif.

Bahan-bahan ini boleh menyebabkan pencemaran alam dan berbahaya kepada hidupan.

Pengurusan Bahan Sisa Biologi

• Bahan sisa biologi merangkumi bahan buangan biologi yang boleh menimbulkan kemudaratan atau bahaya biologi.
• Contohnya termasuk bahan kumuhan, tisu, bangkai, medium kultur, bekas plastik, kaca dan sarung tangan.
• Bahan ini mesti diuruskan mengikut Prosedur Operasi Standard (POS) pelupusan bahan sisa biologi.
• Asingkan setiap sisa di puncanya mengikut kategori yang betul.

Kategori A — Peralatan tajam

• Contoh: picagari, jarum, bilah skalpel.
• Masukkan ke dalam bekas khas sisa tajam.
• Jangan diautoklaf.
• Simpan bekas itu sementara di tempat yang selamat sebelum dilupuskan.

Kategori B — Pepejal tidak tajam

• Contoh: sarung tangan, tisu, medium kultur.
• Masukkan ke dalam beg autoklaf kalis bocor.
• Autoklaf pada 121°C, tekanan 15 psi selama 20 minit.
• Masukkan sisa yang telah dinyahkontaminasi ke dalam beg biobahaya, kemudian ke dalam tong biobahaya.

Kategori C — Bangkai dan organ

• Contoh: haiwan makmal, haiwan uji kaji.
• Balut dengan bahan penyerap seperti kertas tisu.
• Bungkus dengan rapi di dalam beg plastik biobahaya.
• Simpan sementara di dalam penyejuk beku sebelum dilupuskan.

Kategori D — Cecair

• Contoh: darah, serum.
• Nyahkontaminasi secara autoklaf.
• Lupuskan secara terus ke dalam sistem kumbahan melalui singki makmal atau tandas.

Pengendalian akhir

1. Labelkan sisa yang telah dibungkus dan masukkan ke dalam tong biobahaya.
2. Simpan tong biobahaya buat sementara waktu dalam keadaan selamat, terkawal dan disejukkan.
3. Hantar untuk pelupusan berpusat.

Langkah Mengurus Kemalangan di dalam Makmal

Kemalangan di dalam makmal boleh berlaku disebabkan oleh kecuaian, kelalaian, kejadian di luar jangka, atau kurang kemahiran dan pengetahuan dalam pelaksanaan eksperimen sains.

Kemalangan yang biasa berlaku

• Terkena serpihan kaca.
• Terkena asid atau alkali pekat.
• Kebakaran kecil.
• Terkena serpihan hasil daripada tindak balas logam reaktif.
• Termometer pecah.
• Kebocoran gas.
• Renjatan elektrik.

Tumpahan bahan kimia

1. Segera beritahu guru atau pembantu makmal.
2. Jadikan kawasan tumpahan sebagai kawasan larangan.
3. Sekat tumpahan daripada merebak menggunakan pasir untuk membentuk sempadan.
4. Kaut tumpahan bahan kimia.
5. Buang dengan selamat.

Tumpahan merkuri daripada termometer pecah

• Keracunan merkuri berlaku apabila seseorang tersentuh merkuri atau berlaku peresapan melalui kulit dalam kuantiti tertentu.
• Merkuri boleh menyerang sistem saraf, saluran pencernaan, sistem pembiakan dan ginjal.

1. Segera beritahu guru atau pembantu makmal.
2. Jadikan kawasan tumpahan sebagai kawasan larangan.
3. Tabur serbuk sulfur untuk menutupi tumpahan.
4. Hubungi Jabatan Bomba.