2.3 - Struktur Atom

Nombor Proton dan Nombor Nukleon

• Nombor proton, $Z$: bilangan proton di dalam nukleus sesuatu atom.
• Nombor nukleon, $A$: jumlah bilangan proton dan neutron di dalam nukleus.

Oleh itu:

• Atom unsur yang berlainan mempunyai nombor proton yang berlainan.
• Atom neutral mempunyai bilangan proton yang sama dengan bilangan elektron.
• Semasa pembentukan ion, bilangan proton dan neutron di dalam nukleus tidak berubah; hanya bilangan elektron berubah.
  • Penerimaan elektron membentuk anion yang bercas negatif.
  • Pendermaan elektron membentuk kation yang bercas positif.

Contoh

• Aluminium dengan 13 proton dan 14 neutron: $Z=13$ dan $A=13+14=27$.
• Kalium dengan $A=39$ dan 19 proton: elektron $=19$ dan neutron $=39-19=20$.
• Atom klorin mempunyai 17 proton, 18 neutron dan 17 elektron. Selepas menerima satu elektron, $\mathrm{C}{\mathrm{l}}^{-}$ masih mempunyai 17 proton dan 18 neutron tetapi mempunyai 18 elektron.

Perwakilan Piawai bagi Atom

Perwakilan piawai ialah:

• $\mathrm{X}$ = simbol unsur
• $A$ = nombor nukleon
• $Z$ = nombor proton

Bagi ${}_6^{12}\mathrm{C}$, unsurnya ialah karbon, nombor nukleon ialah 12 dan nombor proton ialah 6. Atom dengan 11 proton dan 12 neutron mempunyai $A=23$ lalu diwakili oleh ${}_{11}^{23}\mathrm{Na}$.

Struktur Atom dan Susunan Elektron

• Elektron mengorbit nukleus di dalam petala masing-masing.
• Elektron memenuhi petala yang terdekat dengan nukleus dahulu, kemudian petala seterusnya selepas petala dalam penuh.
• Bagi unsur dengan nombor proton 1–20, tiga petala pertama masing-masing mengandungi maksimum 2, 8 dan 8 elektron.
• Petala ketiga boleh mengandungi maksimum 18 elektron bagi unsur dengan nombor proton melebihi 20.

Contoh: aluminium

• Nombor proton $=13$, maka atom aluminium neutral mempunyai 13 elektron.
• Susunan elektron $=\mathrm{2.8.3}$.
• Petala terluar yang diisi dengan elektron ialah petala valens; elektron di dalamnya ialah elektron valens.
• Aluminium mempunyai 3 elektron valens.

Sifat kimia sesuatu unsur bergantung pada bilangan elektron valens atomnya. Unsur dengan bilangan elektron valens yang sama mempunyai sifat kimia yang serupa.

• Rajah susunan elektron menunjukkan nukleus dan taburan elektron di dalam petala.
• Rajah struktur atom turut menunjukkan bilangan proton dan neutron di dalam nukleus. Bagi ${}_{13}^{27}\mathrm{Al}$, nukleus mengandungi 13 proton dan 14 neutron, dengan susunan elektron $\mathrm{2.8.3}$.