6.3 Sokongan, Pertumbuhan dan Kestabilan dalam Tumbuhan

Kepentingan dan Sistem Sokongan Utama

• Sokongan membantu tumbuhan untuk:
  • berdiri tegak bagi mendapatkan cahaya matahari;
  • mendedahkan daun kepada cahaya matahari untuk menjalankan fotosintesis;
  • menampung berat sendiri serta berat daun, bunga dan buah;
  • menentang tiupan angin.
• Struktur sokongan utama ialah batang dan akar.
• Batang menyokong berat batang sendiri, daun, bunga dan buah.
• Akar menyokong tumbuhan dengan mencengkam tanah; sesetengah tumbuhan juga mempunyai akar di atas tanah sebagai sokongan tambahan.

Sistem Sokongan Tumbuhan Darat dan Akuatik

Tumbuhan Darat

Jenis tumbuhan	Sistem sokongan utama
Tumbuhan berkayu	Tisu berkayu yang keras, kuat dan tegar, dibina daripada lignin, iaitu bahan kompleks yang tegar dan keras; contoh: pokok rambutan dan pokok angsana
Tumbuhan herba (tidak berkayu)	Air yang tersimpan di dalam sel batang menghasilkan kesegahan sel; batang lembut akan layu apabila kekurangan air

Sokongan Tambahan Tumbuhan Darat

• Akar banir: menyokong pokok yang besar dan tinggi seperti pokok durian dan pokok angsana.
• Akar sokong: tumbuh dari batang atau dahan ke dalam tanah; terdapat pada pokok banyan, pokok pandan dan pokok ara.
• Akar jangkang: menyokong pokok bakau yang hidup di kawasan paya.
• Sulur paut: struktur halus dan berlingkar yang melilit tumbuhan atau objek lain; terdapat pada pokok timun, peria dan labu.
• Akar cengkam: mencengkam tumbuhan atau struktur lain; terdapat pada pokok orkid dan pokok deduit.
• Batang berongga: memberikan sokongan tambahan kepada tumbuhan tidak berkayu.

Tumbuhan Akuatik

• Tidak mempunyai tisu berkayu untuk sokongan seperti tumbuhan darat.
• Mendapat sokongan utama daripada daya apungan air.
• Batang dan daun mengandungi tisu aerenkima:
  • terdiri daripada sel berdinding nipis;
  • membentuk ruang udara;
  • ruang udara meningkatkan daya apungan.
• Sesetengah tumbuhan akuatik mempunyai batang yang membengkak, besar dan berongga untuk meningkatkan daya apungan; contoh: keladi bunting dan teratai.

Menentukan Usia Tumbuhan Berkayu

• Kaedah lazim menggunakan gelang pertumbuhan di dalam batang berkayu.
• Satu gelang pertumbuhan mewakili satu tahun.

Cara 1: Menebang Pokok

1. Tebang pokok yang dipilih.
2. Potong batang secara melintang.
3. Kira gelang pertumbuhan yang kelihatan.
4. Bilangan gelang memberikan usia pokok dalam tahun.

Cara 2: Menggerudi Pokok

1. Pokok tidak ditebang; gerudi pokok menggunakan gerudi khas.
2. Gerudi sehingga 75% mata gerudi atau separuh ukur lilit pokok.
3. Keluarkan mata gerudi dan kira gelang pertumbuhan pada sampel yang dikeluarkan.
4. Kaedah ini menyelamatkan pokok daripada ditebang.

Sistem Sokongan dan Kestabilan dalam Tumbuhan

• Tumbuhan stabil jika tidak mudah tumbang.
• Kestabilan dipengaruhi oleh pusat graviti dan luas tapak.
• Semakin rendah pusat graviti, semakin stabil tumbuhan.
• Pokok berkayu tinggi seperti pokok cengal meningkatkan kestabilan melalui:
  • akar banir yang tumbuh melebar di atas permukaan tanah;
  • akar tunjang yang menusuk jauh ke dalam tanah;
  • batang yang berukur lilit besar.
• Sistem sokongan yang mengekalkan kestabilan termasuk:
  • sel segah pada tumbuhan herba;
  • tisu berkayu dan akar sokongan pada tumbuhan berkayu;
  • daya apungan air dan tisu aerenkima pada tumbuhan akuatik.

Eksperimen 6.2: Pola Pertumbuhan Tumbuhan

Tujuan: Mengkaji pola pertumbuhan anak benih kacang hijau.
Pernyataan masalah: Apakah pola pertumbuhan anak benih kacang hijau?
Hipotesis: Pola pertumbuhan anak benih kacang hijau berbentuk sigmoid.

Pemboleh ubah:

• Dimanipulasikan: Masa
• Bergerak balas: Ketinggian anak benih
• Dimalarkan: Jenis anak benih

Bahan: Biji benih kacang hijau, kapas, air
Radas: Piring Petri, penyepit, pembaris

1. Rendam tiga biji benih kacang hijau di dalam piring Petri berisi air sehingga kembang.
2. Simpan radas di tempat gelap selama satu malam.
3. Pindahkan anak benih yang telah tumbuh ke dalam piring Petri lain yang berisi kapas lembap.
4. Ukur panjang setiap anak benih menggunakan pembaris.
5. Ulang pengukuran setiap hari selama tujuh hari dan catat setiap ketinggian.
6. Hitung dan catat purata ketinggian anak benih bagi setiap hari.
7. Plot purata ketinggian anak benih kacang hijau (mm) melawan masa (hari).

Graf jangkaan: Lengkung pertumbuhan berbentuk sigmoid.
Kesimpulan: Anak benih kacang hijau menunjukkan pola pertumbuhan berbentuk sigmoid; hipotesis diterima.