7.3 - Format Rancangan Perniagaan

Format rancangan perniagaan mempunyai 12 bahagian. Rancangan yang baik membantu meyakinkan usahawan dan pihak berkepentingan tentang perniagaan yang dirancang.

1. Ringkasan Eksekutif

Berikan gambaran ringkas dan khusus tentang keseluruhan perniagaan.
Nyatakan pemilik, modal permulaan, nama dan alamat perniagaan, bentuk pemilikan, kegiatan utama (produk atau perkhidmatan), tarikh mula operasi serta nombor pendaftaran atau lesen.

2. Pengenalan (Tujuan Rancangan Perniagaan atau Kertas Kerja)

Terangkan tujuan rancangan serta idea untuk mengembangkan perniagaan. Perancangan membantu usahawan menilai keupayaan perniagaan.
Antara tujuan rancangan ialah memohon pinjaman, merancang pelaksanaan, meyakinkan bank untuk membiayai kos pelaksanaan dan meyakinkan pembekal untuk memberi kemudahan kredit bagi bekalan barang.

3. Latar Belakang Perniagaan

Rekodkan maklumat asas perniagaan yang dicadangkan atau sedang beroperasi, seperti nama, alamat, nombor telefon dan faksimili.
Nyatakan bentuk pemilikan (milikan tunggal, perkongsian atau syarikat), kegiatan utama, tarikh mula operasi, tarikh pendaftaran dan tarikh mendapat lesen dan nombor pendaftaran.
Sertakan modal permulaan, sumber pembiayaan, nama bank dan nombor akaun bank. Jadual memudahkan butiran ini dirujuk.

4. Latar Belakang Pemilik atau Rakan Kongsi

Sediakan butiran bagi setiap pemilik atau rakan kongsi, mengikut bilangan rakan kongsi.
Sertakan nama penuh, nombor kad pengenalan, tarikh lahir atau umur, alamat tetap, nombor telefon, kelulusan akademik, status perkahwinan, pengalaman dan kemahiran.

5. Kedudukan Tapak Projek

Sertakan lakaran atau pelan lokasi yang menandakan tapak sebenar atau tapak yang dicadangkan untuk perniagaan.

6. Objektif Projek

Sasaran jualan ialah anggaran jualan bagi tempoh tertentu berdasarkan bilangan pelanggan yang disasarkan. Sasaran ini membantu usahawan merancang untuk mencapai sasaran untung.
Sasaran untung ialah anggaran pulangan selepas kos operasi dan pengurusan ditolak. Usahawan mengawal perbelanjaan dan menyasarkan jualan melebihi titik pulang modal untuk memperoleh untung.
Sasaran pelanggan ialah kumpulan yang dijangka membeli produk atau menggunakan perkhidmatan. Pertimbangkan juga pesaing ketika merangka strategi untuk memperkenalkan tawaran kepada kumpulan tersebut.
Contoh. Pada margin keuntungan 20%, sasaran jualan RM12,400 pada bulan Januari menghasilkan sasaran untung RM2,480.

7. Rancangan Pentadbiran

Rancangan ini menerangkan keperluan tenaga kerja dan perbelanjaan pentadbiran.

Carta organisasi. Tunjukkan hierarki dan hubungan pelaporan. Contohnya, pengurus pemasaran, pengeluaran, sumber manusia dan kewangan berada di bawah pengurus besar.
Spesifikasi tugas. Nyatakan tanggungjawab setiap jawatan. Pengurus besar menetapkan hala tuju dan menyelia organisasi. Pengurus pemasaran merangka strategi dan menjaga mutu perkhidmatan. Pengurus pengeluaran memastikan operasi lancar dan stok mencukupi. Pengurus sumber manusia memantau tugas dan kebajikan pekerja. Pengurus kewangan mengurus aliran wang dan mengemas kini penyata.
Jadual imbuhan. Senaraikan gaji, caruman KWSP dan PERKESO serta jumlah kos bagi setiap jawatan. Sebagai contoh pengiraan, gaji pengurus besar RM2,800 bersama caruman RM336 dan RM48.15 memberikan jumlah RM3,184.15.
Insentif pekerja. Nyatakan kemudahan seperti cuti tahunan, cuti sakit, cuti bersalin, bonus dan kos perubatan. Dalam contoh pentadbiran, cuti umum tidak dikira sebagai cuti tahunan, cuti tambahan ditolak daripada gaji mengikut kadar harian dan cuti sakit bergaji memerlukan pengesahan doktor berdaftar yang dilantik.
Keperluan pejabat. Senaraikan perabot, peralatan dan bekalan bersama kuantiti, kos seunit serta jumlah kos. Contohnya, dua komputer pada RM2,600 seunit berjumlah RM5,200.

8. Rancangan Operasi

Rancangan ini menerangkan urutan kerja dan sumber yang diperlukan untuk menghasilkan produk atau menyediakan perkhidmatan.

Carta aliran proses

Carta aliran menunjukkan langkah utama dan keputusan yang menentukan langkah seterusnya. Contoh proses membuat roti:

Sukat dan adun bahan.
Masukkan inti dan bentuk adunan.
Bakar adunan dan sejukkan roti.
Periksa hasilnya. Bungkus dan labelkan roti yang memuaskan. Dalam contoh ini, hasil yang tidak memuaskan dijual kepada industri ternakan.

Keperluan operasi

Bahan mentah. Senaraikan bahan dan anggaran kos bulanan serta tahunan untuk mengelakkan pembaziran. Contohnya, anggaran tepung gandum RM1,100 sebulan bersamaan RM13,200 pada tahun pertama. Peruntukan boleh meningkat, misalnya 5% setahun apabila pasaran berkembang atau harga bahan mentah naik.
Mesin dan peralatan. Senaraikan peralatan sedia ada dan tambahan yang diperlukan, bersama jenis, kuantiti, harga dan pembiaya jika berkenaan. Contohnya, mesin pengadun dibiayai sendiri, manakala ketuhar tambahan disenaraikan sebagai keperluan baharu.
Susun atur ruang operasi. Sediakan pelan yang sesuai dengan jenis dan skala perniagaan. Contoh pelan premis jahitan membezakan ruang jahitan, ruang pameran, pejabat dan ruang rehat.
Perbelanjaan operasi. Asingkan perbelanjaan aset seperti mesin dan ketuhar daripada perbelanjaan bulanan seperti bahan mentah, gaji, caruman dan utiliti.
Pembahagian tugas. Tetapkan bilangan pekerja dan tanggungjawab mengikut jawatan. Contohnya, pengurus operasi menempah bahan dan menyelia pekerja, pembuat kek dan pembantunya menyediakan kek, pembuat roti membakar roti, juru aising menghias kek dan tukang cuci menjaga kebersihan peralatan serta ruang kerja.

9. Rancangan Pemasaran

Pemasaran menyalurkan produk atau perkhidmatan daripada pengeluar kepada pengguna akhir.
Huraikan cara memasarkan tawaran dengan mengambil kira maklumat pesaing, keperluan pelanggan, campuran pemasaran dan potensi untuk meluaskan perniagaan.

10. Rancangan Kewangan

Nyatakan kos atau modal permulaan projek, sumber pembiayaan dan pelan pembayaran balik pinjaman. Pemberi pinjaman dan pelabur menggunakan maklumat ini untuk menilai perniagaan.
Proforma Penyata Aliran Tunai mengunjurkan kedudukan tunai secara bulanan atau tahunan berdasarkan anggaran penerimaan dan pembayaran. Unjuran ini membantu usahawan merancang keperluan tunai dan menilai kemampuan membayar balik pinjaman.
Susun penyata mengikut baki awal, penerimaan (seperti jualan dan komisen), pembayaran (seperti gaji, belian tunai, utiliti dan bayaran balik pinjaman), lebihan atau kurangan, dan baki akhir. Baki akhir dibawa ke tempoh berikutnya sebagai baki awal.

Contoh Oktober bagi Syarikat Baju SriDevi

Butiran	Amaun (RM)
Baki bawa ke bawah	47,200.50
Jumlah penerimaan	29,900.00
Jumlah pembayaran	15,268.30
Lebihan tunai	14,631.70
Baki hantar ke bawah	61,832.20

11. Penutup

Rumuskan perniagaan yang dirancang dan nyatakan cadangan berkaitan pelaksanaannya.

12. Lampiran

Sertakan dokumen sokongan, seperti gambar produk, sijil perakuan pendaftaran perniagaan, lesen perniagaan, peta lokasi, kad perniagaan dan gambar kedai.