7.2 - Tamadun China

Pengenalan

• Tamadun China mencapai peningkatan dalam pemerintahan dan pentadbiran, sistem ekonomi, teknologi, intelektual dan pendidikan.
• Pendidikan berkembang pesat pada zaman Dinasti Qin dan Dinasti Han.
• Pendidikan menjadi asas kemajuan yang meletakkan Tamadun China antara tamadun teragung di dunia.

Lokasi dan Perkembangannya

Lembah Sungai Huang He

• Pusat peningkatan Tamadun China kekal di sekitar Lembah Sungai Huang He.
• Kesuburan dan kedudukan strategik menjadikannya sesuai sebagai pusat kerajaan Dinasti Qin dan Dinasti Han.

Dinasti Qin

• Tempoh: 221–206 SM.
• Muncul sebagai kerajaan utama di bawah Raja Zheng, yang memakai gelaran Maharaja Shi Huangdi.
• Pusat pemerintahan: Xianyang.
• Wilayah meliputi:
  • utara hingga Gurun Gobi;
  • selatan China hingga sempadan Vietnam.
• Shi Huangdi bertanggungjawab menyatukan China.
• Kestabilan politik membolehkan peningkatan ekonomi dan sosial.

Dinasti Han

• Tempoh: 206 SM–220 M.
• Menggantikan Dinasti Qin.
• Diasaskan oleh Liu Bang, yang memakai gelaran Maharaja Gaozu.
• Wilayah meliputi:
  • utara China;
  • sempadan Vietnam di selatan;
  • utara Korea di timur;
  • Turkestan di barat.
• Terbahagi kepada:

Tahap	Tempoh	Pusat pemerintahan
Han Awal	206 SM–8 M	Chang’an
Han Akhir	25–220 M	Loyang

• Zaman Maharaja Han Wu Di (140–87 SM) menyaksikan peningkatan dalam:
  • perdagangan melalui pembukaan Laluan Sutera;
  • pentadbiran;
  • sosial.
• Laluan Sutera ialah laluan perdagangan daratan terpanjang di dunia, menghubungkan China hingga Empayar Rom.
• Dinasti Han melaksanakan sistem pemilihan pegawai perkhidmatan awam sebagai sebahagian perkembangan pendidikan.

Perkembangan Pendidikan dalam Tamadun China

Asas Perkembangan

• Pendidikan bermula sejak Dinasti Shang dan berkembang pada zaman Dinasti Zhou.
• Ramai ahli falsafah mendapat perhatian masyarakat.
• Konfusius (551–479 SM):
  • ahli falsafah penting;
  • karya terkenal: Lun Yu atau Analects;
  • ajaran Konfusianisme kekal hingga hari ini.

Pendidikan Zaman Dinasti Qin

• Menekankan pemahaman perundangan berasaskan pemikiran Han Fei Zi.
• Han Fei Zi mengutamakan ketegasan undang-undang untuk mengawal tingkah laku manusia.
• Maharaja Shi Huangdi menyeragamkan sistem tulisan, lalu menjadikan pendidikan lebih tersusun.

Pendidikan Zaman Dinasti Han

• Sekolah tinggi ditubuhkan di Chang’an.
• Pembelajaran menekankan ajaran Konfusianisme.
• Sekolah yang sama kemudian ditubuhkan pada peringkat daerah dan wilayah.
• Cai Lun menghasilkan teknologi pembuatan kertas daripada campuran:
  • kulit pokok;
  • serpihan rami kain;
  • jaring.
• Penggunaan kertas secara meluas meningkatkan pendidikan di sekolah.

Proses Membuat Kertas

1. Mengumpulkan kulit pokok, serpihan rami kain dan jaring ikan.
2. Merendam bahan di dalam air.
3. Membuat persiapan untuk merebus.
4. Merebus bahan.
5. Mengumpulkan rebusan di dalam satu bekas.
6. Mengacau rebusan hingga menjadi cecair pekat.
7. Menghamparkan bahan pada tikar.
8. Menjemurnya di bawah panas matahari.
9. Menyusun kertas yang siap.

Matlamat Sistem Pendidikan

• Lulus peperiksaan perkhidmatan awam.
• Mengekalkan ajaran Konfusianisme.
• Membezakan golongan elit daripada rakyat.
• Memilih pegawai kerajaan.
• Memupuk nilai moral dan etika.
• Membolehkan negara ditadbir dengan cekap dan berkesan.
• Meningkatkan kedudukan sosial golongan terpelajar.

Hierarki Sosial

1. Golongan terpelajar.
2. Petani.
3. Artisan.
4. Pedagang.

Tahap Sistem Pendidikan

• Tiga peringkat: rendah, menengah dan tinggi.
• Kemahiran kendiri diukur melalui kemampuan menghafal, memahami, menulis dan menterjemah.

Peringkat	Tumpuan
Rendah	Menghafal tulisan dan buku suci tanpa perlu memahami maknanya.
Menengah	Menulis karangan dan sajak.
Tinggi	Menterjemah dan menginterpretasikan buku suci; mempelajari etika, upacara, adat istiadat serta tanggungjawab rakyat kepada raja dan negara.

Peperiksaan Perkhidmatan Awam

Kepentingan dan Tempoh

• Komponen terpenting sistem pendidikan dan kehidupan masyarakat China.
• Membolehkan seseorang:
  • menerima penghormatan;
  • meningkatkan taraf sosial;
  • memperoleh kehidupan lebih baik.
• Sistem awal diperkenalkan ketika pemerintahan Maharaja Wu dalam Dinasti Han pada 29 SM.
• Kekal hingga 1905, apabila dimansuhkan oleh Maharani Dowager Cixi.
• Maharani Dowager Cixi memerintah China antara 1861–1908 dan merupakan pemerintah yang sangat berpengaruh.

Ciri-ciri

• Sangat kompetitif.
• Hanya lelaki dibenarkan menduduki peperiksaan, tanpa mengira latar belakang dan status sosial.
• Mengekalkan tradisi dan budaya China, terutama ajaran Konfusianisme.
• Melarang sebarang bentuk perubahan demi mengekalkan keaslian tradisi China.
• Kelulusan menjadi matlamat utama pendidikan anak lelaki.
• Calon berpotensi menerima tajaan penduduk kampung dengan harapan kejayaannya menaikkan nama diri, keluarga, kaum dan kampung.
• Sistem yang sama dilaksanakan di seluruh empayar dan dikawal ketat.
• Peniruan dihukum; calon dikurung sebelum peperiksaan untuk mengelakkan penipuan.
• Hanya calon yang lulus cemerlang diserapkan ke dalam perkhidmatan kerajaan.

Kandungan Peperiksaan: Sembilan Buku Suci

• Kandungan peperiksaan berasaskan Empat Buku (The Four Books) dan Lima Kitab (The Five Classics).

Kumpulan	Karya
Empat Buku	Lun Yu atau The Analects of Confucius; Meng Zi atau The Mencius; Da Xue atau The Great Learning; Zhong Yong atau The Doctrine of the Mean.
Lima Kitab	Shi Jing atau The Book of Songs; Shang Shu atau The Book of History; Li Ji atau The Book of Rites; Zhou Yi atau I Ching/The Book of Changes; Chun Qiu atau The Spring and Autumn Annals.

Tiga Tahap Peperiksaan

Tahap pertama: Xiucai

• Tempat: peringkat daerah.
• Kelayakan: terbuka kepada semua orang.
• Kekerapan: dua kali setiap tiga tahun.
• Tempoh: sehari.
• Bilangan calon: 500–2,000 orang.
• Kadar kelulusan: 1:35.

Tahap kedua: Juren

• Tempat: ibu kota daerah.
• Kelayakan: calon yang lulus tahap pertama.
• Kekerapan: tiga tahun sekali.
• Tempoh: tiga hari.
• Bilangan calon: 4,800–10,000 orang.
• Kadar kelulusan: 1:120.

Tahap ketiga: Jinshi

• Tempat: ibu kota kerajaan.
• Kekerapan: tiga tahun sekali.
• Tempoh: 13 hari.

Keistimewaan Lulusan

Tahap lulus	Keistimewaan
Xiucai	Memperoleh butang keemasan pada topi; diterima sebagai kakitangan kerajaan peringkat rendah; menyertai Majlis Santapan Diraja.
Juren	Memperoleh butang keemasan; mendapat jawatan kerajaan; rumah mempunyai tanda nama di pintu masuk; mempunyai kakitangan pengiring.
Jinshi	Mendapat kedudukan dan pangkat tinggi dalam kerajaan; menerima keistimewaan untuk diri, keluarga dan kampung.

Kesan Sistem Peperiksaan

• Lulusan diserapkan ke dalam perkhidmatan awam berdasarkan tahap kelulusan.
• Sistem pemilihan kakitangan kerajaan menjadi contoh kepada negara lain dan terus diamalkan hingga hari ini.
• Melahirkan sarjana penting:
  • Dong Zhongshu (179–104 SM) — sarjana Konfusius terkemuka;
  • Sima Qian (145–86 SM) — sejarawan China pertama; menulis Shiji, karya sejarah China hingga tahun 90 SM.
• Kemajuan sosial dan pendidikan zaman Qin dan Han bergantung pada keamanan kerajaan.

Kronologi Ringkas

Tarikh	Peristiwa
551–479 SM	Kehidupan Konfusius.
221–206 SM	Dinasti Qin memerintah; Shi Huangdi menyatukan China dan menyeragamkan tulisan.
206 SM–220 M	Dinasti Han memerintah.
206 SM–8 M	Tahap Han Awal berpusat di Chang’an.
179–104 SM	Kehidupan sarjana Konfusius Dong Zhongshu.
145–86 SM	Kehidupan sejarawan Sima Qian.
140–87 SM	Pemerintahan Maharaja Han Wu Di; Laluan Sutera serta pentadbiran dan sosial berkembang.
29 SM	Sistem awal peperiksaan perkhidmatan awam diperkenalkan.
25–220 M	Tahap Han Akhir berpusat di Loyang.
1861–1908	Pemerintahan Maharani Dowager Cixi.
1905	Sistem peperiksaan perkhidmatan awam dimansuhkan.

Hubungan Sebab dan Kesan

Sebab	Kesan
Kesuburan dan kedudukan strategik Lembah Sungai Huang He	Menjadi pusat kerajaan Dinasti Qin dan Dinasti Han.
Penyatuan China dan kestabilan politik zaman Shi Huangdi	Ekonomi dan sosial berkembang.
Penyeragaman tulisan	Sistem pendidikan menjadi lebih tersusun.
Penubuhan sekolah dan penggunaan kertas secara meluas	Pendidikan berkembang di pusat, daerah dan wilayah.
Sistem pendidikan dan peperiksaan yang teratur	Kerajaan memperoleh pegawai cekap serta melahirkan pelajar, pentadbir dan sarjana bertanggungjawab.
Keamanan kerajaan Qin dan Han	Perkembangan sosial dan pendidikan dapat berlangsung.

Rumusan dan Iktibar

• Pendidikan teratur dan penilaian yang kompleks membolehkan Tamadun China melahirkan pelajar, sarjana dan pentadbir yang bertanggungjawab.
• Sistem pendidikan yang berkesan menjadi agen perubahan serta asas kemajuan pelbagai bidang.
• Kualiti pendidikan yang tinggi penting dalam pembinaan negara bangsa.
• Nilai moral, etika, tanggungjawab, ketekunan dan integriti perlu dipupuk melalui pendidikan.
• Pemerintahan stabil dan keamanan negara membolehkan pendidikan berkembang secara berterusan.